Als iemand voortdurend tegen je liegt, betekent dit vaak dat diegene gebukt gaat om angst voor confrontatie, diepe onzekerheid of kampt met een dwangmatig patroon. Het geeft aan dat er een fundamenteel gebrek is aan veiligheid in de communicatie, waarbij de leugen dient als schild voor eigen zwakheden.
Er zijn veel redenen om hierover te liegen. In een recent onderzoek werden vooral een schuldgevoel, het niet willen kwetsen van de ander en zelfbescherming genoemd als redenen om de waarheid achter te houden. Een andere manier om te liegen is door de waarheid te verbloemen voor vrienden of familie.
Onthoud dat dwangmatig liegen meestal voortkomt uit een poging om gevoelens van schaamte of onzekerheid te ontvluchten, niet uit opzettelijke kwaadaardigheid.
Wat kan je doen als iemand in je omgeving veel liegt?
Een pathologische leugenaar is iemand die regelmatig en op een ziekelijke manier liegt, zonder duidelijke reden. In tegenstelling tot gewone leugenaars, die liegen om een specifiek doel te bereiken of om zichzelf te beschermen, liegt een pathologische leugenaar vaak zonder voordeel of om onverklaarbare redenen.
Iemand die last heeft van mythomanie of pseudologia fantastica liegt veel en vaak. De leugens zijn meestal groots, ingewikkeld, vol details, levensecht en lijken soms zinloos. Toch blijven ze maar komen. Het kan gaan om fantasieverhalen over werk, gezondheid, prestaties of relaties.
Dwangmatig liegen
De oncontroleerbare gewoonte om te liegen, vaak zonder duidelijk motief, kan ertoe leiden dat mensen het moeilijk vinden om de waarheid toe te geven. Dwangmatige leugenaars ervaren een soort 'kick' wanneer ze anderen succesvol bedriegen, vergelijkbaar met andere dwangmatige gedragingen of verslavingen.
Liegen kan een symptoom zijn van een onderliggende gedragsstoornis, zoals een oppositioneel-opstandige stoornis (ODD) of een normoverschrijdend-gedragsstoornis (CD). Het kan ook wijzen op andere psychische uitdagingen, waaronder ADHD of bepaalde persoonlijkheidsstoornissen (zoals narcisme of borderline).
"Wanneer je iemand betrapt op een leugen, heeft de manier waarop je die persoon benadert een enorme invloed op hoe hij of zij reageert," zegt Hart. Het is het beste om de druk te verlagen en die persoon niet expliciet van liegen te beschuldigen, voegt hij eraan toe: "Een vriendelijke benadering is doorgaans veel productiever dan een beschuldigende toon."
Volgens hoogleraar pedagogische wetenschappen Rianne Kok liegen we het meeste tegen mensen die heel dicht bij ons staan. Ze zegt dat de moeder in een gezin het vaakst wordt blootgesteld aan het terreur van de leugen. Ook onderzoeker Sophie van der Zee ziet leugens het meest in het gezin.
Liegen is geen symptoom van ADHD. Maar sommige mensen met ADHD gebruiken liegen mogelijk als een manier om met hun problemen om te gaan, net als ieder ander. Dit gedrag kan sterker aanwezig zijn bij mensen die moeite hebben hun impulsen te beheersen, ongeacht of ze ADHD hebben of niet.
Jongvolwassenen – hier gedefinieerd als mensen tussen de 18 en 29 jaar – zijn de meest bekwame leugenaars, terwijl tieners het meest liegen. Dat blijkt uit een nieuwe studie gepubliceerd in Acta Psychologica, die naar eigen zeggen de eerste is die leugengedrag over de gehele levensloop onderzoekt.
In plaats van te zeggen: "Ik heb het niet gedaan", zou een bedrieger de aandacht kunnen afleiden met een protestuitspraak als: " Waarom zou ik zoiets doen?" of "Je kent me, ik zou zoiets nooit doen." Anderen zouden een vraag letterlijk herhalen, waardoor ze tijd winnen om een antwoord te formuleren.
Je weet of iemand liegt door te letten op afwijkend gedrag, tegenstrijdigheden in het verhaal en taalgebruik. Er is geen enkele feilloze truc, omdat signalen per persoon verschillen.
Pathologisch liegen of dwangmatig liegen kan ook een symptoom zijn van een antisociale persoonlijkheidsstoornis of een narcistische persoonlijkheidsstoornis. Mensen met deze persoonlijkheidsstoornissen liegen mogelijk om sympathie of sociale status te verkrijgen, of om een vals zelfbeeld in stand te houden.
Een narcist liegt voornamelijk om zijn kwetsbare ego te beschermen, de controle te behouden en manipulatie in te zetten. Achter dit gedrag schuilt een diepgewortelde angst voor gezichtsverlies, schaamte en kritiek. Leugens dienen als een schild om de illusie van superioriteit en perfectie in stand te houden.
Stel grenzen met hen.
Afhankelijk van je relatie met de persoon in kwestie, zou je kunnen zeggen: "Ik wil niet dat onze relatie gebaseerd is op leugens. Ik kan alleen je vriend/partner zijn als je me de waarheid vertelt." Of: "Ik zal je dienstverband moeten beëindigen als ik erachter kom dat je weer tegen me hebt gelogen."
Laat niet merken dat je weet dat ze liegen.
Als je merkt dat ze iets kleins zeggen waarvan je weet dat ze het niet hebben gedaan, laat dan niet merken dat je weet dat het een leugen is. Blijf doorvragen en kijk of ze het verhaal wat aandikken. Als ze dat doen, heb je iets om ze later nog eens over te ondervragen.
Je kunt vergeven en afstand bewaren.
Je kunt de persoon die tegen je gelogen heeft vergeven zonder de relatie voort te zetten als je je daar niet prettig of veilig bij voelt. Vergeving betekent namelijk dat je de behoefte aan wraak loslaat.
Ja, autisten kunnen absoluut liegen. Wel is het zo dat zij dit vaak minder vaak, minder spontaan en op een andere manier doen dan neurotypische mensen. Dit komt onder andere doordat ze vaak een sterke behoefte aan eerlijkheid hebben en communicatie vaak letterlijker opvatten. Mama Vita
Iemand die veel liegt, noem je een leugenaar, of specifiek een pathologische leugenaar of mythomaan als het om een dwangmatige, ziekelijke gewoonte gaat.
Omgaan met mensen die liegen doe je best door rustig te blijven, duidelijke grenzen te stellen en niet mee te gaan in het verhaal. Vertrouw op je eigen gevoel, confronteer de persoon op een kalme manier en bescherm vooral je eigen gemoedsrust.
Veel mensen met een verslaving liegen om hun gedrag te verbergen of anderen gerust te stellen dat ze geen probleem hebben. Voor velen is liegen een normaal onderdeel van het leven met een seksverslaving. Na herstel kan eerlijkheid in plaats van leugens je helpen om terugval te voorkomen of te voorkomen dat je terugvalt in oude slechte gewoonten.
Langdurig gebruik van alcohol of drugs verandert de structuur van meerdere gebieden in de hersenen. Hierdoor kan iemand zich anders gaan gedragen en meer gaan liegen. Het veranderde gedrag waaronder het liegen is dan een symptoom van de verslaving.
In dit artikel onderzoeken we de drie belangrijkste typen verslaafden: verslaafden aan middelen, verslaafden aan gedrag en verslaafden aan processen. Door deze categorieën te begrijpen, krijgt u een dieper inzicht in de complexiteit van verslaving.