De rijkdom en het goud van het Vaticaan zijn door de eeuwen heen verzameld via eeuwenlange donaties, kerkelijke belastingen (tienden) en investeringen.
Lang voordat de Vaticaanstad in 1929 werd opgericht, had deze al een enorme hoeveelheid goud verzameld, afkomstig van donaties, handelstransacties en oorlogsbuit in tijden van conflict.
Het geld dat het Vaticaan krijgt, komt van toerisme en van donaties aan de Katholieke Kerk. Ze bezitten ook panden in Rome zelf (en andere landen) die bedrijven, huurpanden, ziekenhuizen, etc. zijn en ze krijgen een deel van de winst die die panden genereren.
In 2008 maakte het Vaticaan wel wat gegevens bekend: €341 miljoen contant geld, €520 miljoen aan obligaties en aandelen en goudstaven met een gewicht van een ton, destijds goed voor €19 miljoen, nu dankzij de hogere goudprijs bijna het dubbele.
Het toezicht op de financiën van het Vaticaan is verdeeld over verschillende instanties. Het Secretariaat voor de Economie, onder leiding van een kardinaal, is verantwoordelijk voor de financiële zaken. De Raad voor de Economie, samengesteld uit kardinalen en lekendeskundigen, houdt eveneens toezicht op de financiële transacties.
Het Vaticaan geldt als de grootste vastgoedbezitter wereldwijd. Alleen al in 'moederland' Italië staat de paus aan het hoofd van een enorm vastgoedimperium van 5.000 ziekenhuizen, 9.000 scholen en tienduizenden hotels, basilieken en kerken.
De paus woont in Vaticaanstad, waar alle uitgaven worden beheerd door de Heilige Stoel en gefinancierd door middel van donaties (zoals de Petruspenning), investeringen en andere inkomstenbronnen van het Vaticaan.
Invloedrijk of niet, een paus krijgt geen loon uitbetaald. Maar het Vaticaan staat wel in voor al zijn kosten. Zo heeft Franciscus I een persoonlijke assistant en een secretariaat dat instaan voor zijn dagdagelijkse beslommeringen. Het loon van al deze mensen wordt betaald door het Vaticaan.
Kleine speler. Volgens de meest recente cijfers beslaat de Vaticaanse begroting ongeveer 1,2 miljard euro. Daarmee is het land, dat ongeveer vijf keer zo weinig inwoners heeft als werknemers, een van de kleinste spelers op het wereldtoneel. Ter vergelijking: Nederland gaf in hetzelfde jaar zeker 461 miljard euro uit.
Bankiers schatten het vermogen van het Vaticaan op 10 tot 15 miljard dollar. Alleen al de aandelen in Italië bedragen 1,6 miljard dollar, oftewel 15% van de waarde van de beursgenoteerde aandelen op de Italiaanse markt. Het Vaticaan heeft grote investeringen in de banksector, verzekeringen, chemie, staal, bouw en vastgoed.
Sterker; hij heeft niet eens een bankrekening. Alles wordt voor hem betaald door het Vaticaan, dat alleen al met zijn vastgoedportefeuille goed zou zijn voor zo'n 2,7 miljard euro.
Vaticaanstad ontvangt subsidies van de Italiaanse staat, waaronder gratis watervoorziening, belastingvrijstellingen en andere vormen van specifieke overheidsfinanciering.
Paus Franciscus ontving in november 2017 een op maat gemaakte Lamborghini. Hij zegende de auto, signeerde hem en verkocht hem voor 950.000 dollar, waarvan hij de volledige opbrengst aan goede doelen schonk.
Theorie dat Vaticaanse kunstwerken Romeinse goden en heidense motieven verbergen. Verkeerd gelezen - Renaissancekunstenaars hergebruikten klassieke allegorieën openlijk. Beweringen over anatomische symbolen en geheime kritieken in de fresco's. Niet bewezen - intrigerende patronen maar geen historisch bewijs.
Het Vaticaan valt in het niet vergeleken met vrijwel elk ander land als je puur naar het bbp kijkt. Hoewel het nominale bbp van de Heilige Stoel niet openbaar wordt gemaakt, wordt het bbp per hoofd van de bevolking van het Vaticaan geschat op $ 21.198, waarmee Vaticaanstad de 18e rijkste natie ter wereld is per hoofd van de bevolking.
Een portefeuille van 2,9 miljard
Het Vaticaan-bezit – buiten Vaticaanstad - bestaat uit ruim 5.200 stuks onroerend goed met een gezamenlijke oppervlakte van 1,5 miljoen m2 en een geschatte waarde van 2,9 miljard euro.
Instituut voor Religieuze Werken. Het Instituut voor Religieuze Werken (officiële naam: Istituto per le Opere di Religione (IOR), vaak naar verwezen met de naam Vaticaanse Bank) is bedoeld voor alle financiële zaken die het Vaticaan aangaan.
De exacte rijkdom van het Vaticaan is moeilijk in één getal uit te drukken, maar het vermogen van de Rooms-Katholieke Kerk wordt wereldwijd geschat op minimaal € 72 miljard. Het Vaticaan staat aan het hoofd van een enorm wereldwijd imperium en bezit onder andere duizenden stukken vastgoed en een gigantische beleggingsportefeuille.
Met een oppervlakte van slechts 100 hectare is Vaticaanstad het kleinste land ter wereld. Deze regio heeft het langst bij Rome gehoord (200 jaar om precies te zijn), maar werd in 1929 onafhankelijk en wordt sindsdien geregeerd als een absolute monarchie met de paus aan het hoofd.
Hij wordt vaak gezien met Rolex-horloges, met name de Day-Date ref. 18038 met een geelgouden kast en een blauwe wijzerplaat met zonnestralenpatroon, vaak gecombineerd met een elastische stalen band die niet op de originele verpakking zit. Hij draagt ook een tweekleurige Datejust. Deze horloges, evenals zijn chique Patek Philippe zakhorloge, zijn vermoedelijk cadeaus.
Het geschatte vermogen van de ministaat in Rome, met een eigen bank, wordt geschat tussen de 2,6 en 4 miljard euro. Maar daarbij is de krankzinnige hoeveelheid vastgoed (zie kader) in Rome en daarbuiten niet meegerekend.
Die beheert het vastgoed en de beleggingen (in aandelen, obligaties, goud ...) van het Vaticaan. Alles samen wordt de waarde daarvan momenteel op 2,7 miljard euro geschat, al valt vooral het vastgoedbezit op. Zo mag de paus zich huisbaas noemen van ruim 5.372 (!)
"De residentie in het Apostolisch Paleis is smaakvol ingericht en groot, maar niet luxueus," legde paus Franciscus ooit uit. "Het is groot en ruim, maar de ingang is erg smal. Mensen kunnen er maar mondjesmaat binnenkomen, en ik kan niet zonder mensen."
Heeft de paus een privéjet? De paus heeft geen eigen vliegtuig. Het Vaticaan evenmin. Hij reist doorgaans per chartervlucht met de Italiaanse nationale luchtvaartmaatschappij ITA Airways, aldus informatie van het Vaticaan.