Controledrang ontstaat vrijwel altijd vanuit angst, onzekerheid en een diepgewortelde behoefte aan veiligheid. Je probeert de regie strak in handen te houden om pijn, teleurstelling of onverwachte situaties te voorkomen.
Controlerend gedrag komt vaak voort uit angst en vrees. Wanneer je het gevoel hebt dat je de controle kwijt bent, is het natuurlijk om die controle te willen behouden om je veilig (of gelukkig of tevreden) te voelen. Maar we kunnen andere mensen en situaties natuurlijk niet controleren. Dus onze pogingen zorgen er uiteindelijk niet voor dat we ons beter voelen.
Controledwang of controledrang afleren doe je door je gedrag te erkennen, de onderliggende angst los te laten en te oefenen met kleine stappen. Het verminderen van deze drang vraagt om tijd, geduld en bewuste oefening.
Kenmerken van overmatige controle
Waarom willen we alles onder controle houden? Mensen willen graag de controle hebben zodat ze in enige mate zekerheid ervaren. De wereld zit vol onzekerheden en er kunnen continu dingen gebeuren waar we geen invloed op hebben. Door zelf goed voor bereid te zijn, hebben we in ieder geval de controle over onszelf.
Obsessief-compulsieve persoonlijkheidsstoornis, waarbij iemand behoefte heeft aan controle en orde. Ze zijn perfectionistisch en kunnen inflexibel zijn. Hoewel sommige symptomen overeenkomen, is dit niet hetzelfde als obsessief-compulsieve stoornis (OCS).
Begin klein – kies een actie die laat zien dat je de controle loslaat. Deze stap moet iets zijn waar je bang voor bent, maar niet zó eng dat je erdoor overweldigd raakt en terugdeinst. Neem je voor en zet de stap om vooruit te gaan/los te laten.
Controle bestaat uit vijf stappen: (1) normen vaststellen, (2) prestaties meten, (3) prestaties vergelijken met de normen, (4) de oorzaken van afwijkingen vaststellen en vervolgens (5) zo nodig corrigerende maatregelen nemen (zie Figuur 1 hieronder).
Controledrang ontstaat vrijwel altijd vanuit angst, onzekerheid en een diepgewortelde behoefte aan veiligheid. Je probeert de regie strak in handen te houden om pijn, teleurstelling of onverwachte situaties te voorkomen.
Kritiek uiten, communicatie controleren, isoleren van vrienden, activiteiten beperken. Toezicht, financiële controle, bedreigingen, intimidatie en emotionele manipulatie.
Iemand die alles wil controleren noem je meestal een controlfreak. Ze hebben een sterke innerlijke behoefte om situaties en hun omgeving constant te beheersen.
Krijg angst onder controle door je ademhaling te vertragen, fysiek in beweging te komen en de confrontatie aan te gaan in plaats van situaties te vermijden. Pas de 5-4-3-2-1 grondingstechniek toe om uit je hoofd te komen en schakel tijdig professionele hulp in via je huisarts.
Beoefen mindfulness. Mindfulness draait om aanwezig zijn in het moment. In het hier en nu zijn en alles wat goed is waarderen, kan je helpen een gevoel van overgave te bereiken. Het stelt je in staat je emoties te reguleren, wat vooral nuttig is als je worstelt met de behoefte aan controle.
Controlerend gedrag kan ook een symptoom zijn van verschillende persoonlijkheidsstoornissen, zoals theatrale persoonlijkheidsstoornis, borderline persoonlijkheidsstoornis en narcistische persoonlijkheidsstoornis. Deze stoornissen kunnen alleen worden gediagnosticeerd door een bevoegd zorgverlener.
Coercive control is ernstige emotionele en psychische mishandeling en kan zich uiten als, of leiden tot, ouderverstoting, (cyber)stalking, belasteren en intimidatie, kindontvoering, het Munchausen by proxy syndroom en ernstige vormen van emotionele en fysieke verwaarlozing.
Praat met jezelf. Oefen positieve zelfspraak wanneer je merkt dat je terugvalt in je oude, controlerende gedrag. Geef jezelf berichten zoals: "Ik kan ermee leven dat ik niet weet wat er gaat gebeuren", "Mijn manier is niet de enige juiste manier" en "Ik vertrouw op de keuzes van anderen".
Controledwang of controledrang afleren doe je door je gedrag te erkennen, de onderliggende angst los te laten en te oefenen met kleine stappen. Het verminderen van deze drang vraagt om tijd, geduld en bewuste oefening.
Een 'control freak' heeft een obsessieve behoefte om situaties en gedrag van anderen te sturen. Dit uit zich in perfectionisme, moeite met delegeren, en grote stress of angst wanneer dingen anders lopen dan gepland. Vaak ligt er angst voor onzekerheid of mislukking aan ten grondslag.
Controlegedrag in een relatie betekent dat je partner steeds invloed probeert te hebben op jouw keuzes. Dat kan heel duidelijk zijn, bijvoorbeeld door te zeggen hoe je je moet kleden. Maar het kan ook subtieler beginnen. Misschien trekt hij een gezicht of maakt hij een negatieve opmerking over je vriendinnen.
Controledrang ontstaat vrijwel altijd vanuit angst, onzekerheid en een diepgewortelde behoefte aan veiligheid. Je probeert de regie strak in handen te houden om pijn, teleurstelling of onverwachte situaties te voorkomen.
De laatste stap in het controleproces is het nemen van corrigerende maatregelen als er afwijkingen zijn geconstateerd. Dit zijn maatregelen die de prestaties weer in lijn brengen met de normen of die de normen aanpassen als deze onrealistisch zijn. Corrigerende maatregelen: Procesaanpassingen.
Feedforward-, concurrent- en feedbackcontrole zijn de drie belangrijkste soorten controle. Het is de taak van het management om te bepalen welke maatregelen relevant zijn voor de onderneming, afhankelijk van de soorten projecten die binnen de organisatie worden uitgevoerd. Feedforward-controles identificeren problemen en genereren oplossingen voordat ze zich voordoen.
Hoe leer je loslaten? Deze 7 stappen helpen je
Door de behoefte om anderen te controleren los te laten, herwinnen we onze kracht, bevrijden we onszelf van onnodige stress en laten we geluk en innerlijke rust door ons lichaam stromen. Het is natuurlijk om invloed te willen uitoefenen op de mensen om ons heen, vooral wanneer hun gedrag ons raakt.
Practice mindfulness and meditation
Meditatie of mindfulness kan je helpen om te leren stoppen met piekeren over verontrustende gedachten of negatieve emoties. Het kan je ook helpen om in het moment te blijven en op een dieper niveau contact met jezelf te maken.