Ja, het komt voor dat mensen hun eigen overlijden uitstellen tot geliefden zijn overleden of totdat dierbaren aanwezig zijn voor een laatste afscheid. Hoewel dit niet wetenschappelijk vaststaat als een universele 'regel', rapporteren hospicemedewerkers en verpleegkundigen dit fenomeen regelmatig.
Kort voor het overlijden houden ze vaak even op met ademhalen, soms zelfs wel een halve minuut. Dan slaken ze ineens een diepe zucht en ademen daarna weer verder. Het gezicht ziet er vaak heel rustig uit. Als de stervende toch onrustig of benauwd wordt, kan de arts rustgevende medicijnen geven.
De stervensfase De stervensfase
Als een kennis u vertelt dat ze stervende zijn (of u hoort dit van iemand anders) is het niet erg als u even niet weet wat u moet zeggen. Iets simpels zeggen of een klein gebaar is dan vaak genoeg. Het belangrijkste: wees eerlijk, oprecht en spreek vanuit het hart.
Overlijden was oorspronkelijk een eufemisme voor doodgaan, 'overgaan naar een andere wereld'. Sterven betekent van oorsprong 'stijf worden'. Deze betekenis kennen we nog in 'star' en 'verstarren'.
Laatste fase (minuten voor het overlijden).
In de laatste minuten van het leven wordt de ademhaling oppervlakkiger en kan deze helemaal stoppen . De hartslag vertraagt en stopt uiteindelijk. Het lichaam kan reflexmatige bewegingen maken, zoals kleine spiertrekkingen, maar dit zijn geen tekenen van pijn of nood.
Na het overlijden
Deuren en ramen werden dan onmiddellijk geopend zodat de geest van de overledene zijn weg naar buiten kon vinden.
Geef ze de tijd om zich voor te bereiden.
De aankondiging van een oudere dat hij of zij klaar is om te sterven, kan onderdeel zijn van het proces om te accepteren dat de dood nabij is. Het is normaal om te aarzelen om deze realiteit te erkennen, maar een openhartig gesprek hierover kan waarschijnlijk verlichting bieden voor jullie beiden en voor jullie de psychische spanning verminderen.
Voorbeelden wat u kunt zeggen bij een overlijden zijn: “Heel veel sterkte voor jou en je familie. Ik hoor het graag als ik iets voor jullie kan betekenen.” “Ik denk aan jullie in deze onvoorstelbaar zware tijd, heel veel sterkte.”
Aanwezig zijn en luisteren is net zo belangrijk als wat je zegt.
Als iemand je vertelt dat hij of zij gaat sterven, of praat over leven met een terminale ziekte, wees dan volledig aanwezig in het moment. Luister aandachtig. Let op lichaamstaal: oogcontact, naar voren leunen, je armen niet over elkaar slaan, knikken, misschien aanraken.
Sommige wetenschappers beweren dat de hersenen mogelijk nog korte tijd na iemands dood actief blijven, misschien wel 7 minuten of langer . Ze weten niet precies wat er in die tijd gebeurt, of het een soort droom is, het zien van herinneringen, of iets anders. Maar als het herinneringen zijn, dan maak je zeker deel uit van die 7 minuten, of hopelijk langer.
De drie meest voorkomende symptomen in de laatste 24 uur voor het overlijden zijn veranderingen in de ademhaling, daling van het bewustzijn en afname van de doorbloeding van het lichaam.
Naarmate mensen de dood naderen, kunnen ze meer slapen, slaperig worden of moeilijk wakker te krijgen zijn . Ze kunnen in slaap vallen tijdens een gesprek. Iemand kan in de dagen of uren voor het overlijden langzaam het bewustzijn verliezen. Houd er bij een bezoek aan iemand met vergevorderde kanker rekening mee dat een bezoek vermoeiend en moeilijk kan zijn voor de stervende.
In sommige gevallen kan de situatie van een patiënt zo verslechteren, dat de kans op snel overlijden groot is. In dit soort gevallen hebben familie en naasten de mogelijkheid om 24 uur per dag bij hun dierbare aanwezig te zijn. Het waken kan iemand die op sterven ligt rust, troost en een veilig gevoel geven.
In de laatste dagen van hun leven kunnen sommige mensen snel omslaan van redelijk zelfstandig naar constant slapen . Het is normaal dat de eetlust en het dorstgevoel afnemen. Dit kan moeilijk zijn voor familie en vrienden die het geven van eten als een teken van liefde en zorg zien.
De mond kan je na overlijden dichtdoen en met een handdoek-rolletje onder de kin dichthouden. Maar de mond is de sterkste spier van je lichaam en als de spierstijfheid afneemt, gaat de mond weer open staan.
Wens de persoon sterkte: geef aan dat je meeleeft en wens hem of haar kracht toe. Het kan zijn dat je echt niet weet wat je moet zeggen. Geef dat gewoon eerlijk toe. Het is absoluut niet raar dat je in eerste instantie geen woorden kunt vinden voor zulk moeilijk nieuws.
Een afscheidsgroet (/vælədɪkʃən/; afgeleid van het Latijnse vale dicere 'vaarwel zeggen'), afscheidszin of afsluitende groet in het Amerikaans-Engels, is een uitdrukking die gebruikt wordt om afscheid te nemen, met name een woord of zin waarmee een brief of bericht, of een toespraak bij een afscheid, wordt afgesloten.
“De hemel heeft er een mooie ster bij.” “Wat op liefde gebouwd is, vergaat niet.” “Met veel verdriet nemen wij afscheid van.” “Woorden voor zoveel verdriet zijn er niet.”
Een van de meest gehoorde uitspraken aan het einde van het leven is: 'Ik wil naar huis. ' Dit verwijst niet altijd naar een fysieke plek; het weerspiegelt vaak een diep verlangen naar rust, comfort en een gevoel van thuishoren.
Probeer iemand die stervende is zo normaal mogelijk te behandelen en praat over wat er in je leven speelt . Zo laat je zien dat die persoon nog steeds deel uitmaakt van je leven. Vermijd al te optimistische opmerkingen, zoals: "Je bent zo weer op de been."
Laat hen weten dat je aan hen denkt en dat ze veel voor je betekenen . Erken de moeilijkheden waar ze mogelijk doorheen gaan. Laat hen weten dat je begrijpt wat ze doormaken en dat je er voor hen bent. Bied hen bemoedigende en inspirerende woorden om hen door de moeilijke dagen heen te helpen.
Is een lijk aanraken gevaarlijk? biohazard. Naast lichaamsvloeistoffen die vrijkomen ontstaat tijdens het ontbindingsproces ook lijkengif en vermenigvuldigen (mogelijk dodelijke) ziekteverwekkers zich razendsnel. Een lijk in ontbinding aanraken is daarom extreem gevaarlijk en mag u nooit doen met blote handen.
Dit verwijst naar een metaforisch concept, namelijk dat de hersenen na de dood nog ongeveer zeven minuten blijven voortleven en een compilatie van de mooiste herinneringen afspelen .
Het leven van een lijk
De natuur krijgt vat op het lichaam, dat ziet er verre van plezierig uit en gaat eigenlijk nog best snel. Na een paar uur is al overduidelijk te ruiken dat hier niet iemand rustig ligt te slapen. Een paar dagen later kun je gerust spreken van een zombie-uiterlijk.