Immanuel Kant was in theoretisch opzicht een belangrijke voorloper van het agnosticisme, maar hij was zelf geen agnost in de moderne betekenis van het woord.
Een agnost gelooft dat mensen niet kunnen weten of een god of hogere macht bestaat. Volgens het Wikipedia artikel over Agnosticisme is het bestaan van het bovennatuurlijke niet te bewijzen of te ontkrachten.
Kant werd geboren, groeide op, genoot zijn opleiding, werkte, woonde en stierf in Königsberg (nu Kaliningrad, onderdeel van Rusland), de hoofdstad van Oost-Pruisen. Zijn ouders behoorden tot de piëtistische stroming binnen het Duitse lutheranisme, zoals hij zelf ook werd opgevoed.
Het agnosticisme is de filosofische bedenking dat kennis van (een) hogere macht(en) niet zeker kan zijn, omdat deze niet (met de wetenschappelijke methode) te bewijzen is. Een agnost is iemand die geen overtuiging heeft jegens het wel of niet bestaan van (een) bovennatuurlijk(e) macht(en).
Kant werd opgevoed als Piëtist, een vorm van calvinisme die de nadruk legt op persoonlijk moreel gedrag, maar die de neiging heeft om liturgisch zeer sober te zijn. Terwijl hij hoogleraar was in Königsberg, ging Kant naar verluidt nooit naar religieuze diensten, iets wat als zeer ongebruikelijk werd beschouwd.
Kant betoogde dat het doel van de mensheid is het bereiken van volmaakt geluk en deugd (het summum bonum) en geloofde dat een hiernamaals verondersteld moet worden om dit mogelijk te maken, en dat God verondersteld moet worden te bestaan om dit te verschaffen.
Kant ging zelf nadenken en niet gewoon geloven in wat er gezegd werd maar ook dingen uitvinden en baseren op uitkomsten van experimenten. Hij bouwde eigen ideeën op en ontwikkelde een eigen mening.
Agnosticisme is een standpunt dat het bestaan van God of het goddelijke in twijfel trekt. Het is een neutrale positie waarin een individu het bestaan van God noch bevestigt noch ontkent. In plaats daarvan onthoudt men zich van een oordeel en blijft men openstaan voor beide mogelijkheden.
Personen die niet in een god geloven noemen zich soms een atheïst of een agnost. De twee verschillen wezenlijk van elkaar. Een atheïst ontkent het bestaan van een godheid, terwijl de agnost gelooft dat de mens niet zeker kan weten of het bovennatuurlijke, inclusief een god, kan bestaan.
Zelfs een agnost kan vreugde vinden in de viering van Kerstmis! Het idee dat een agnost Kerstmis viert, klinkt misschien vreemd voor toegewijde christenen. Maar als agnost die al mijn hele leven Kerstmis viert, ben ik enigszins een expert op dit gebied.
Kant: 'We kunnen God niet begrijpen, we kunnen alleen in God geloven' God valt eigenlijk niet te begrijpen, volgens Kant. Zo verdwijnen de godsbewijzen achter de horizon van de wetenschap. Kant verbindt geloof vooral met moraal en het goede doen.
Een oorzaak is datgene wat iets doet bestaan. Een grondslag is datgene wat het bestaan van iets mogelijk maakt. Kants argumenten voor het bestaan van God komen erop neer dat Gods bestaan het bestaan van moraliteit en natuurrecht mogelijk maakt, en die argumenten zijn daarom van transcendente aard.
Leuke weetjes over Kant:
Kant was een huismus. Geboren in Königsberg, Pruisen, verliet hij nooit zijn stad. Zijn hele leven lang wees Kant prestigieuze aanbiedingen af om in het buitenland les te geven, waaronder een hoogleraarschap in Berlijn, ten gunste van de rust en stilte van zijn geboortestad.
Agnosten geloven dat het bestaan of niet-bestaan van God logisch en wetenschappelijk onkenbaar is. Daarom laten ze de mogelijkheid open dat God wel bestaat, maar ook de mogelijkheid dat God niet bestaat. Theïstische agnosten geloven wel in God, maar erkennen dat ze Gods bestaan niet kunnen bewijzen.
Een agnost gelooft dat de mens niet met zekerheid kan weten of het bovennatuurlijke, inclusief een god, kan bestaan. Je kan een specifieke religie of levensbeschouwing aanhangen, dan ben je een katholiek, protestant, moslim, boeddhist, …
Een van de meest bekende atheïsten wereldwijd is de Britse bioloog Richard Dawkins. Hij werd wereldberoemd met zijn boek The God Delusion (God als misvatting), waarin hij felle kritiek levert op religie en beargumenteert dat geloven in bovennatuurlijke wezens irrationeel is. Wikipedia
Christelijke agnosten geloven over het algemeen in het bestaan van God of een hogere macht en erkennen de goddelijkheid of spirituele betekenis van Jezus Christus. Ze verwerpen echter vaak het idee van bijbelse onfeilbaarheid en uiten hun twijfel over de vraag of het christendom de enige ware of volledig juiste religie of levensweg is.
We vieren deze dag ter ere van onze Verlosser. God eren heeft niets te maken met het nemen van de 'juiste' beslissing over het al dan niet vieren van Kerstmis. Het is een kwestie van het hart.
Het jodendom is een prominente religie die Kerstmis niet viert. Dit komt voornamelijk doordat Joden Jezus niet erkennen als de Messias, wat een centraal beginsel van hun geloof is. In plaats daarvan vieren ze hun eigen feestdagen, zoals Chanoeka, die soms samenvallen met de kerstperiode.
Een christelijke agnost is iemand die de leringen en waarden van Jezus Christus volgt en waardeert, maar tegelijkertijd betwijfelt of het bestaan van God of het goddelijke ooit wetenschappelijk bewezen kan worden. Belangrijke kenmerken zijn het waarderen van de christelijke ethiek, twijfel aan dogma's en het niet claimen van absolute religieuze zekerheid.
Binnen het bredere onderscheid tussen geloof en kennis kan agnosticisme zowel atheïstisch als theïstisch zijn, omdat atheïsme en theïsme betrekking hebben op geloof, terwijl agnosticisme betrekking heeft op kennis. Volgens engere filosofische definities kunnen atheïsme en agnosticisme echter als afzonderlijke of elkaar uitsluitende posities worden beschouwd.
Gebruik van synoniemen
Agnost, atheïst, ongelovige en scepticus zijn termen die verwijzen naar personen die niet geneigd zijn tot religieus geloof of een bepaalde vorm van religieus geloof.
Uit een onderzoek van Gallup International uit 2023 bleek dat Zweden het land was met het hoogste percentage inwoners dat aangaf niet in een god te geloven. In 2020 woonde de meerderheid (78%) van de wereldwijde niet-religieuze of niet-aangesloten bevolkingsgroep in de regio Azië-Pacific.
Atheïsme is de afwezigheid van geloof in een of meer goden. Het begrip kent meerdere, elkaar soms overlappende, soms uitsluitende betekenissen, maar deze definitie geeft het een wetenschappelijke bruikbaarheid als overkoepelend begrip.
Het woord zelf werd voor het eerst gebruikt in 1869 door Thomas Henry Huxley, een bioloog met de bijnaam 'Darwins Bulldog', vanwege zijn verdediging van Darwins theorieën tegen zijn vaak religieuze tegenstanders. Hij positioneerde zichzelf als 'agnost', in tegenstelling tot 'gnosis', het Griekse woord voor kennis.