Door WereldData · Gepubliceerd op
Bij partnerdoding (moord of doodslag door een (ex-)partner) is het slachtoffer in de grote meerderheid van de gevallen een vrouw en is de dader bijna altijd een man. Volgens cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) worden vrouwen vele malen vaker door hun partner gedood dan mannen.
Vooral minder mannen vermoord
In 2017 was er een piek, en daarna stabiliseerde het aantal mannelijke slachtoffers op gemiddeld 82 per jaar. Dit is de helft van het gemiddelde begin jaren 2000. Ook het aantal vermoorde vrouwen is afgenomen, maar minder sterk dan bij mannen.
Wereldwijd vormen mannen zowel de meerderheid van de slachtoffers als de meerderheid van de daders van moord.
Wat betekent femicide? Femicide betekent het opzettelijk doden van een vrouw omdat ze vrouw is. De term "femicide" komt van het Latijnse "femina" (vrouw) en "-icide" (moord). In de meeste gevallen is de dader een partner of ex-partner en kan het een gevolg zijn van voortdurend huiselijk geweld of stalking.
Femicide wordt vaak als synoniem gebruikt voor vrouwenmoord. De term 'vrouwenmoord' omvat iedere moord op een vrouw. Maar de term 'femicide' legt de focus op de motieven van deze moorden.
Vrouwen vermoorden hun partner een stuk minder vaak dan mannen dat doen; in Nederland gaat het om zo'n 3 tot 6 gevallen per jaar, tegenover tientallen vrouwen die jaarlijks door een (ex-)partner worden gedood.
Femicide wordt meestal door mannen gepleegd. Meestal is dat de partner of ex-partner, maar dat hoeft niet. Het kan ook gaan om een familielid, een vriend of kennis, een klant of zelfs een onbekende van de vrouw.
Hoewel de meeste vrouwelijke seriemoordenaars moorden voor geld of ander gewin, doen sommigen het voor de aandacht en het medeleven dat ze ontvangen na de dood van iemand om wie ze gaven. Het is niet ongebruikelijk dat vrouwelijke seriemoordenaars die voor troost of winst moorden, werkzaam zijn als verzorgers in verpleeghuizen voor ouderen.
Ruim 90 procent van de daders van moord en doodslag is man. Volgens cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek en internationale VN-rapporten vormen mannen de grote meerderheid van alle verdachten bij dit type geweld.
De ergste individuele moordenaar volgens het Guinness Book of Records is de Indiër Thug Behram, die in de 19e eeuw leefde. Hij wordt beschuldigd van het wurgen van 931 mensen.
Ze komen in de Verenigde Staten misschien minder vaak voor dan hun mannelijke soortgenoten, maar ze kunnen net zo dodelijk zijn. En omdat ze vaak methoden gebruiken die moeilijker te detecteren zijn, zijn ze lastiger te vangen.
Eens per 40 jaar zit daar dan een moordenaar tussen. En dat betekent weer dat een gemiddelde Nederlander, met een leeftijdsverwachting van ongeveer 80 jaar, in zijn leven zeker 2 moordenaars tegen het lijf loopt.
Omdat verkrachting vaak als een vrouwenprobleem wordt gezien, zijn diensten die bedoeld zijn om slachtoffers te helpen vaak niet toegerust om mannen te helpen. Mannen zijn doorgaans minder bang voor geweldsdelicten dan vrouwen, ondanks het feit dat mannen een veel hoger risico lopen om slachtoffer te worden van geweldsdelicten dan vrouwen.
Zuid-Afrika en enkele Latijns-Amerikaanse landen zoals Honduras en El Salvador behoren tot de landen met de hoogste percentages femicide (vrouwenmoord) ter wereld ten opzichte van het aantal inwoners.
Conclusie verschil moord en doodslag
Dit onderscheid heeft niet alleen juridische implicaties, maar ook invloed op de strafmaat, waarbij moord aanzienlijk zwaarder wordt bestraft dan doodslag. Wanneer het slachtoffer overleeft dan bedraagt de straf doorgaans maximaal twee derde van de straf voor het voltooide misdrijf.
Geschat wordt dat er in Nederland jaarlijks ongeveer 80.000 mannen ernstig worden mishandeld in huiselijke kring, waarbij de pleger in veel gevallen een (ex-)partner is. Hoewel vrouwen vaker slachtoffer zijn van zwaarder letsel, blijkt uit onderzoek dat vrouwen zich in dezelfde mate schuldig maken aan huiselijk geweld als mannen.
El Salvador is het onveiligste land ter wereld, Japan het veiligste. In 2019 zijn er zo'n 475.000 mensen vermoord. Dat zijn er 6,2 per 100.000 inwoners. El Salvador scoort het hoogst met 85 moorden per 100.000 inwoners.
Er is geen officiële "ergste" moord, omdat elke moord heel erg is. Toch zijn er zaken die de samenleving extra diep hebben geschokt door de grote impact of het extreme geweld. Bekende en ingrijpende voorbeelden hiervan zijn de moord op Marianne Vaatstra, de moord op Theo van Gogh en de moord op Anne Faber.
De 8 fasen van femicide (partnermoord), ontwikkeld door criminoloog Jane Monckton Smith, zijn: relatieverleden met controlerend gedrag, te hard van stapel lopen (lovebombing), dwingende controle, een trigger (zoals een relatiebreuk), escalatie, een omslag in het denken, het maken van moordplannen en de moord.
Iemand wordt niet zomaar ineens een seriemoordenaar. Vaak heeft een seriemoordenaar als kind al antisociaal gedrag vertoond. Uit onderzoek is gebleken dat een moordenaar in zijn jeugd vaak te maken heeft gehad met kindermishandeling, neurologische stoornissen en/of psychiatrische ziekten.
Op basis van de patronen van hun moorden worden meervoudige moordenaars ingedeeld in drie basiscategorieën: massamoordenaars, spree-moordenaars en seriemoordenaars.
Mensen plegen moord door een combinatie van extreme emoties, impulsiviteit en persoonlijke of maatschappelijke problematiek. De meeste daders zijn geen monsters, maar mensen in een uitzichtloze situatie of met een achtergrond vol trauma, verslaving of sociale uitsluiting.
In 4,1% van de gevallen is de man door de (ex-)partner vermoord. Dat zijn 17 mannen.
Afghanistan wordt wereldwijd unaniem beschouwd als het meest vrouwonvriendelijke land. Sinds de machtsovername door de Taliban in 2021 zijn vrouwen en meisjes daar vrijwel volledig uit het openbare leven verbannen.
Slachtoffers van fysiek seksueel geweld zijn vaak jonge vrouwen, 21 procent van de vrouwen van 18 tot 24 jaar heeft in de afgelopen 12 maanden fysiek seksueel geweld meegemaakt. Dit is vijf keer zo vaak als hun mannelijke leeftijdsgenoten.