Bij discriminatie zijn verschillende actoren betrokken, waarbij mensen worden achtergesteld of uitgesloten op basis van persoonlijke kenmerken zoals afkomst, geslacht, leeftijd, religie of handicap.
Wordt iemand vanwege persoonlijke kenmerken, zoals leeftijd of geslacht, anders behandeld dan anderen, achtergesteld of uitgesloten? Dan kan het gaan om discriminatie. Discriminatie is verboden volgens de wet.
Ruim 1 op de 10 Nederlanders voelt zich gediscrimineerd
In 2023 zei 11 procent van de inwoners van Nederland van 15 jaar of ouder dat zij zich in de afgelopen 12 maanden gediscrimineerd hebben gevoeld. Dit percentage is vergelijkbaar met 2021. Het gaat omgerekend om 1,6 miljoen mensen.
Discriminatie is mensen anders behandelen, achterstellen of uitsluiten op basis van persoonskenmerken. Zoals hun godsdienst, levensovertuiging, huidskleur, gender, seksuele geaardheid, leeftijd of chronische ziekte.
Brazilianen en Marokkanen het vaakst gediscrimineerd gevoeld op grond van nationaliteit. Brazilianen (30 procent), Marokkanen (27 procent), en ook Chinezen, Hongaren en Polen (alle drie rond de 25 procent) voelden zich in 2021 het vaakst gediscrimineerd op grond van hun nationaliteit2).
Van de niet-westerse allochtonen hebben Turken en Marokkanen het vaakst een uitkering. Van de Turken had eind vorig jaar 28 procent een uitkering. Bij Marokkanen was dat 27 procent. Maar ook het aandeel onder Antillianen en Arubanen en onder Surinamers was hoog vergeleken met de autochtonen.
Volgens de Equality Act 2010 zijn er 9 beschermde kenmerken, namelijk: leeftijd, handicap, genderverandering, huwelijk en geregistreerd partnerschap, zwangerschap en moederschap, ras, religie of overtuiging, geslacht en seksuele geaardheid.
Discriminatie op verschillende gronden
Het effect van positieve discriminatie wordt betwist. Op beperkte schaal kan zij leiden tot emancipatie van zwakkere groepen. Critici wijzen erop dat het ook kan leiden tot verzwakking van de positie van individuele leden van die groepen door stigmatisering.
De landen waar discriminatie het ergst is, zijn Afghanistan (0,27), Soedan (0,31) en Nicaragua (0,36). Onder de landen met een hoog inkomen komen discriminatie het meest voor in de Verenigde Staten (0,48) en Hongarije (0,41). De Verenigde Staten staan op de 103e plaats van de 140 landen wat betreft gelijke behandeling in het algemeen.
Daarnaast hebben ook leeftijd en geslacht invloed op de kans om criminaliteit te plegen. De meeste criminaliteit wordt namelijk gepleegd door mannen onder de 30 jaar. De groep mensen met een migratieachtergrond bestaat ook uit relatief veel jonge mannen.
De houding ten opzichte van minderheden is in de geschiedenis van de Verenigde Staten gekenmerkt door discriminatie. Veel vormen van discriminatie zijn in de Amerikaanse samenleving erkend, met name op basis van nationaliteit, ras en etniciteit, niet-Engelse talen, religie, geslacht en seksuele geaardheid.
We bespreken hieronder de verschillende vormen van discriminatie een voor een.
Van de bevolking van 15 jaar en ouder voelden de meeste mensen (ruim 4 procent) zich gediscrimineerd op grond van hun ras of huidskleur. Dit is vergelijkbaar met 2021. Bijna 4 procent voelde zich gediscrimineerd op grond van hun nationaliteit, iets meer dan in 2021.
Houd hierbij rekening met in elk geval de volgende 12 discriminatiegronden:
Het blijkt dat discriminatie op verschillende manieren leidt tot een slechtere gezondheid. Mensen die gediscrimineerd worden, hebben minder toegang tot goede voorzieningen, zoals een geïsoleerde woning, werk, goede zorg en hulpverlening. Uit onderzoek blijkt dat de gezondheid van mensen hiermee samenhangt.
Leeftijd is een van de 9 'beschermde kenmerken' die onder de antidiscriminatiewetgeving vallen (Equality Act 2010). Leeftijdsdiscriminatie omvat directe en indirecte discriminatie, intimidatie en victimisatie. Leeftijdsdiscriminatie wordt soms ook wel ageisme genoemd. Discriminatie kan in elk werkgebied voorkomen.
ras; geslacht; hetero- of homoseksuele gerichtheid; transseksualiteit; politieke overtuiging; godsdienst; levensovertuiging; handicap of chronische ziekte; burgerlijke staat; leeftijd; nationaliteit; arbeidsduur (fulltime of parttime); soort contract (vast of tijdelijk). Ras (afkomst of huidskleur) & nationaliteit.
Mensen met een andere godsdienst, seksuele oriëntatie of huidkleur kunnen als een bedreiging worden gezien, of als concurrentie bij het vinden van werk of een woning. Angst voor het onbekende en een gevoel van onveiligheid zijn dan ook belangrijke oorzaken van discriminatie.
Seks buiten het huwelijk is wel duidelijk verboden bij wet, waarbij het gaat om zowel overspel als seks voor het huwelijk. Voor buitenlandse toeristen geldt deze regel niet. Voor Marokkaanse vrouwen betekent deze verandering ook dat ze een hotel mogen boeken in dezelfde stad als waar zij wonen.
Het percentage veroordelingen voor zware misdrijven varieert van 55 procent voor de blanke bevolkingsgroep tot 57,8 procent voor de Latijns-Amerikaanse bevolkingsgroep en 61,8 procent voor de zwarte bevolkingsgroep.