Door WereldData · Gepubliceerd op
Nee, 'hoogbegaafd' betekent niet hetzelfde als 'autistisch'; het zijn twee totaal verschillende begrippen, hoewel ze soms wel kenmerken delen of tegelijk voorkomen.
Autisme en hoogbegaafdheid verschillen doordat autisme een neurobiologische ontwikkelingsstoornis is die de sociale communicatie en informatieverwerking beïnvloedt, terwijl hoogbegaafdheid draait om een zeer hoge intelligentie (IQ hoger dan 130) en een snelle, complexe denkstructuur. Beide kunnen op elkaar lijken door drukte in het hoofd, prikkelgevoeligheid en moeite met aansluiting bij leeftijdsgenoten.
Omdat ASS als een beperking wordt beschouwd, houden sommige docenten er geen rekening mee dat een leerling zowel hoogbegaafd als beperkt kan zijn. Hoe kunnen hoogbegaafde leerlingen ook de diagnose autismespectrumstoornis hebben? Hoogbegaafdheid en ASS sluiten elkaar niet uit; ze kunnen naast elkaar bestaan.
PDD-NOS. Iemand met PDD-NOS heeft last van sociale en communicatieve problemen zoals bij autisme, maar dan in mildere vorm. Er wordt dan ook wel gesproken van aan 'autisme verwante problematiek' of de term PDD-NOS (Pervasive Developmental Disorder Not Otherwise Specified).
Drie belangrijke kenmerken van hoogbegaafdheid zijn een snelle en complexe denkwijze, een grote nieuwsgierigheid met leergierigheid, en een sterk rechtvaardigheidsgevoel.
Types hoogbegaafde leerlingen
Vergeetachtigheid en problemen met organiseren, plannen en tijdmanagement zijn typische kenmerken van hoogbegaafde kinderen met ADHD.
De studie definieert vier subtypes van autisme: sociale en gedragsproblemen, gemengd autisme met ontwikkelingsachterstand, matige problemen en breed getroffen. Elk subtype vertoont distincte ontwikkelings-, medische, gedrags- en psychiatrische kenmerken, en, belangrijker nog, verschillende patronen van genetische variatie.
Autistische trekjes zijn eigenschappen die lijken op kenmerken van autisme, zoals moeite met sociale contacten, een sterke behoefte aan vaste routines en een gevoeligheid voor prikkels. Je hoeft hiermee geen volledige diagnose te hebben; ze komen in lichte mate bij veel mensen voor.
Ondanks dat autisme niet te genezen is, kun je wel leren wat autisme is en wat dit voor jou betekent, bijvoorbeeld door middel van psycho-educatie. Daarnaast kun je door middel van hulp en/of behandeling op de gebieden waar je problemen ondervindt, beter om leren gaan met de klachten die je door autisme hebt.
Beide groepen kunnen opmerkelijke vaardigheden en een intense focus op specifieke interesses vertonen, maar ze doen dat op verschillende manieren. Autisme wordt voornamelijk geassocieerd met problemen in communicatie en sociale interactie, terwijl hoogbegaafde individuen geavanceerde cognitieve vaardigheden of talenten op specifieke gebieden kunnen vertonen.
'Een belangrijk verschil tussen autisme en hoogbegaafdheid is de sociale of emotionele intelligentie. Bij hoogbegaafde mensen met autisme zijn de sociaal emotionele vaardigheden vaak opvallend zwak ten opzichte van de verstandelijke vermogens. Dit is bij hoogbegaafde mensen zonder autisme niet het geval.
In plaats van uit te groeien tot probleemvolwassenen, lijken veel getalenteerde individuen juist later in hun leven te floreren. Langetermijnstudies suggereren dat ze een grotere kans hebben dan gemiddeld op professioneel succes en, in tegenstelling tot gangbare stereotypen, vaak een betere geestelijke gezondheid genieten.
Hoogbegaafde kinderen krijgen soms een verkeerde diagnose. Sommigen krijgen de diagnose leerproblemen zoals ADHD of hoogfunctionerend autisme, terwijl ze in werkelijkheid gewoon hoogbegaafd zijn, of verveeld én hoogbegaafd. Anderen krijgen geen diagnose, terwijl ze moeite hebben met executieve functies (EF), sociale vaardigheden of andere leerproblemen.
Een volwassen persoon met autisme is te herkennen aan moeite met sociale contacten, een grote behoefte aan vaste gewoontes, en een andere verwerking van zintuiglijke prikkels. Omdat autisme bij iedereen anders is, verschilt de intensiteit van deze kenmerken sterk per persoon.
ADHD en hoogbegaafdheid lijken veel op elkaar doordat beide kunnen zorgen voor onrust, concentratieproblemen en snel verveeld raken. Toch is het niet of/of: iemand kan alleen ADHD hebben, alleen hoogbegaafd zijn, of allebei tegelijk (een dubbeldiagnose).
Als ze boos zijn, dan zijn ze boos. Ze worden helemaal in beslag genomen door dat absolute gevoel. Daardoor zijn ze blind voor andere elementen in hun omgeving, die dat wat ze voelen in een ruimer kader situeren en dus zouden kunnen relativeren. Daardoor hebben ze veel minder controle over hun gevoelens.
Tien veelvoorkomende tekenen van autisme zijn moeite met sociale contacten, een sterke behoefte aan vaste routines, en overgevoeligheid voor prikkels. Iedere persoon met autisme beleeft en ervaart de wereld op een eigen, unieke manier.
Moeite om te begrijpen wat een ander van jou verwacht. Het niet goed kunnen aanvoelen van andere mensen. Weinig aandacht voor de ander. Dat kan zich bijvoorbeeld uiten in praten tegen iemand, in plaats van met iemand.
Er is niet slechts één oorzaak voor ASS. Er zijn veel verschillende factoren geïdentificeerd die de kans op ASS bij een kind kunnen vergroten, waaronder omgevings-, biologische en genetische factoren.
De zessecondenregel voor autisme is een communicatiestrategie waarbij een verbale aanwijzing of instructie één keer wordt gegeven, waarna ongeveer zes seconden wordt gewacht voordat er opnieuw een aanwijzing wordt gegeven of een reactie wordt verwacht. Deze pauze geeft mensen met autisme extra tijd om de informatie te verwerken, waardoor de druk afneemt en het begrip verbetert.
Onderzoekers schatten dat tussen de 50% en 70% van de mensen met autisme ook ADHD heeft. Het omgekeerde is niet waar: de meeste mensen met ADHD hebben geen autisme. Maar de cijfers zijn nog steeds opvallend. Een onderzoek uit 2020 schat dat 1 op de 8 mensen met een ADHD-diagnose ook een autismespectrumstoornis (ASS) heeft.
Hoogbegaafdheid en ADHD. Hoogbegaafdheid en ADHD kunnen bij kinderen samen voorkomen. Dit staat bekend als 'dubbele exceptionaliteit' en wordt gekenmerkt door een potentieel voor hoge prestaties op het gebied van vaardigheden of creativiteit in één of meer activiteitsgebieden, in combinatie met de aanwezigheid van een psychische aandoening of een neuro-ontwikkelingsstoornis zoals ADHD [16].
Volwassenen met ADHD hebben vaak een geschiedenis van slechte schoolprestaties, problemen op het werk of gespannen relaties. Ze kunnen het moeilijk vinden om georganiseerd te blijven, een baan vol te houden, afspraken na te komen, dagelijkse taken uit te voeren of grote projecten af te ronden.
De 30%-regel schat de achterstand in die iemand met ADHD kan ervaren bij de ontwikkeling van zijn of haar executieve functies in vergelijking met leeftijdsgenoten. Het suggereert dat mensen met ADHD ongeveer 30% achterlopen op hun leeftijdsgenoten zonder deze aandoening.