Door WereldData · Gepubliceerd op
Nee, niet iedereen heeft een laag zelfbeeld, maar het komt wel heel vaak voor. Iedereen voelt zich weleens onzeker, maar een echt negatief zelfbeeld verschilt per persoon.
Een laag zelfbeeld herken je aan constante zelfkritiek, extreme onzekerheid en de overtuiging niet goed genoeg te zijn.
Hoe herken je een negatief zelfbeeld?
Daarnaast hebben traumatische ervaringen in de kindertijd veel invloed op het vormen van een negatief zelfbeeld. Een negatief of laag zelfbeeld is niet erfelijk. Je wordt er dus niet mee geboren en het ontstaat gedurende je leven, grotendeels in de jeugd.
Een laag zelfbeeld bij volwassenen is een hardnekkig patroon waarbij je jezelf, je prestaties en je toekomst onrealistisch negatief beoordeelt. Het leidt vaak tot perfectionisme, extreme gevoeligheid voor kritiek, sociale angst en het uit de weg gaan van uitdagingen uit angst om te falen.
Een laag zelfbeeld verbeteren doe je door je gedachten te onderzoeken, aardig te zijn voor jezelf en professionele hulp te zoeken als je er zelf niet uitkomt.
De lijst met symptomen van depressie omvat ook gevoelens van waardeloosheid, wat in wezen neerkomt op een laag zelfbeeld. Het is echter belangrijk om te benadrukken dat een laag zelfbeeld en depressie, hoewel ze met elkaar samenhangen, om verschillende redenen als twee verschillende concepten worden beschouwd.
Door een laag zelfbeeld kunnen er verschillende psychische klachten ontstaan, zoals faalangst of sociale angst. Als je vooral veel kritiek hebt op hoe je eruitziet, kan je ook een eetprobleem ontwikkelen. Je gedachten hebben invloed op je acties.
Uit longitudinale studies blijkt over het algemeen dat het zelfvertrouwen gemiddeld toeneemt van de adolescentie tot de middelbare volwassenheid, een piek bereikt rond de leeftijd van 50 tot 60 jaar, en vervolgens afneemt op oudere leeftijd (voor overzichten, zie Orth & Robins, 2014, in druk; Trzesniewski, Donnellan, & Robins, 2013).
Therapie bij een laag zelfbeeld helpt je om negatieve gedachten te herkennen en te veranderen. De meest gebruikte en effectieve therapievormen hiervoor zijn cognitieve gedragstherapie (CGT), COMET (competitieve geheugentraining) en compassiegerichte therapie.
Kenmerken van een laag zelfbeeld
Is extreem kritisch op zichzelf. Bagatelliseert of negeert zijn/haar positieve eigenschappen. Beschouwt zichzelf als minderwaardig ten opzichte van leeftijdsgenoten. Gebruikt negatieve woorden om zichzelf te beschrijven, zoals dom, dik, lelijk of onbeminnelijk.
Weinig eigenwaarde kan ervoor zorgen dat mensen moeite hebben met het stellen van gezonde grenzen in een relatie. Ze hebben de neiging om zichzelf op te offeren en over hun persoonlijke grenzen heen te gaan om de ander te behagen. Dit leidt tot een onbalans in de relatie en kan resulteren in uitbuiting en misbruik.
Een narcist vertrouwt zijn omgeving niet en gedraagt zich egoïstisch om zichzelf te beschermen. Hij voelt zich uniek, verheven maar ook onbegrepen door de omgeving. Hierdoor is hij nooit gemotiveerd (geweest) om zich in te leven in anderen. Met andere woorden: het empathisch vermogen is bij een narcist onderontwikkeld.
Een laag zelfbeeld ontstaat meestal door een combinatie van negatieve ervaringen in de jeugd, pesten of buitensluiting, en strenge of onrealistische verwachtingen uit de omgeving. Vaak is het een optelsom van pijnlijke momenten die ervoor zorgen dat je aan jezelf gaat twijfelen.
Ondermijning van zelfvertrouwen: Negatieve opmerkingen kunnen leiden tot zelfvertwijfel en onzekerheid. Internalisering van kritiek: Aanhoudende negativiteit kan ertoe leiden dat mensen zichzelf door een vertekende bril bekijken. Sociaal isolement: Angst voor verdere kritiek kan leiden tot isolatie en terughoudendheid in de omgang met anderen.
Een minderwaardigheidscomplex kenmerkt zich door een extreem laag zelfbeeld en chronische onzekerheid. Symptomen variëren van constante zelfkritiek, extreme verlegenheid en conflicten vermijden, tot de neiging om prestaties af te zwakken en juist arrogant of dominant gedrag in te zetten als verdedigingsmechanisme.
Onderzoek toont aan dat hoe ouder je wordt, hoe zelfverzekerder en tevredener je bent. Sterker nog, zestigers zijn vaker gelukkiger en, volgens een recente studie, over het algemeen ook zelfverzekerder dan de meeste jongere mensen. Dit is een voorbeeld waarbij je geest met de jaren beter wordt.
Zelfvertrouwen is geen aangeboren talent, maar een vaardigheid. En net als elke vaardigheid wordt het opgebouwd door herhaling, getest door tegenslagen en is het nooit echt af.
Na de adolescentie lijkt het zelfvertrouwen alleen maar toe te nemen vanaf de jongvolwassenheid tot de middelbare leeftijd. Uiteindelijk lijken mensen zich het beste te voelen rond hun 60e, waar het zelfvertrouwen sterk blijft tot hun 70e en vervolgens licht begint af te nemen tot hun 90e, om daarna nog drastischer te dalen op zeer hoge leeftijd.
Een negatief zelfbeeld belemmert je in het dagelijks leven. Het zorgt voor onzekerheid, angst en stress, waardoor je uitdagingen en sociale situaties vaak uit de weg gaat. Op de langere termijn kan dit leiden tot zwaardere psychische klachten zoals somberheid, depressie, faalangst en burn-out.
Een laag zelfbeeld kan schadelijk zijn voor je geestelijke gezondheid en leiden tot problemen zoals depressie en angst. Je kunt ook ongezonde gewoonten ontwikkelen, zoals roken en overmatig drinken, als een manier om hiermee om te gaan.
Met een gelukkig gevoel naar jezelf kijken
Een laag zelfbeeld herken je aan strenge zelfkritiek, het gevoel niet goed genoeg te zijn en jezelf constant te vergelijken met anderen.
Een vriend(in) met een laag zelfbeeld steunen vereist geduld, empathie en begrip. Moedig hem/haar aan om negatieve overtuigingen te betwisten, vier zijn/haar sterke punten en successen en zoek professionele hulp indien nodig.
Een depressie is een stemmingsstoornis, gekenmerkt door een verlaagde, sombere stemming en plezierverlies. Als de depressie ernstig is, kunnen psychoses voorkomen, vaak met wanen over armoede, schuld of dood. We spreken dan van een psychotische depressie.