Herstellen van een gewoonte om te liegen doe je door de oorzaak te erkennen, altijd de waarheid te kiezen en professionele hulp te zoeken als het dwangmatig is.
Stoppen met liegen begint bij de bewuste keuze voor radicale eerlijkheid en het inzien van de onderliggende oorzaken, zoals angst voor conflicten of een laag zelfbeeld. Doorloop de volgende stappen om je gedrag effectief te veranderen en de controle terug te krijgen.
Vertrouwen terugwinnen na liegen is een intensief proces dat draait om radicale eerlijkheid, consequente daden en engelengeduld. Het is de verantwoordelijkheid van de leugenaar om de ander de ruimte te geven voor emoties en te bewijzen dat de relatie weer veilig is.
Kenmerken kunnen bijvoorbeeld zijn:
Mensen die altijd liegen, ook wel pathologische leugenaars genoemd, hebben vaak een onderliggende psychologische problematiek zoals een persoonlijkheidsstoornis (bijvoorbeeld narcisme of borderline), trauma of een laag zelfbeeld. Leugens worden ingezet om de realiteit te ontvluchten, de ander te manipuleren of eigenwaarde te beschermen.
Er zijn veel signalen die erop kunnen wijzen dat iemand liegt. Zo kan iemand bijvoorbeeld te weinig of juist te veel oogcontact maken, zweten of rood worden, onrustig zijn of ongebruikelijke gebaren maken, moeite hebben met een normaal spraakpatroon en problemen hebben met het beheersen van het volume en de toon van de stem.
Belangrijk om te weten: pathologisch liegen is (nog) geen officiële psychische stoornis, maar kan wel een symptoom zijn van onderliggende problemen. Bijvoorbeeld een persoonlijkheidsstoornis, zoals borderline of narcisme, een laag zelfbeeld, trauma of problemen met impulsbeheersing.
Volgens hoogleraar pedagogische wetenschappen Rianne Kok liegen we het meeste tegen mensen die heel dicht bij ons staan. Ze zegt dat de moeder in een gezin het vaakst wordt blootgesteld aan het terreur van de leugen. Ook onderzoeker Sophie van der Zee ziet leugens het meest in het gezin.
Dwangmatig liegen
De oncontroleerbare gewoonte om te liegen, vaak zonder duidelijk motief, kan ertoe leiden dat mensen het moeilijk vinden om de waarheid toe te geven. Dwangmatige leugenaars ervaren een soort 'kick' wanneer ze anderen succesvol bedriegen, vergelijkbaar met andere dwangmatige gedragingen of verslavingen.
Oneerlijkheid is positief gecorreleerd met testosteron en cortisolreactiviteit. Oneerlijkheid verhoogt de opwinding, de bloeddruk en de hartslag. Onschuldige toeschouwers van oneerlijkheid kunnen soortgelijke fysiologische effecten ervaren. Deze fysiologische effecten kunnen negatieve gevolgen voor de gezondheid hebben.
Hoewel niet elke relatie te herstellen is, kunnen veel relaties wel hersteld worden met hard werken, compassie en empathie. Dit houdt onder meer in of iemand bereid is te vergeven en aan het helen van de relatie te werken. Het herstellen van vertrouwen kan ontmoedigend lijken, vooral na verraad, maar het is mogelijk als beide partijen zich inzetten voor het proces.
Als je partner blijft liegen, raakt het vertrouwen op. Belangrijke stappen zijn: benoem de feiten zonder boos te worden, stel strenge grenzen aan het gedrag, en kies voor professionele hulp of bescherming van jezelf als het patroon niet stopt.
Vertrouwen in je lichaam herstel je door de focus te verleggen van prestatie naar verbinding. Bouw het stap voor stap op door de signalen van je lichaam te leren herkennen, zachtjes te bewegen en spanningen bewust toe te laten in plaats van ze direct te willen controleren.
Jongvolwassenen – hier gedefinieerd als mensen tussen de 18 en 29 jaar – zijn de meest bekwame leugenaars, terwijl tieners het meest liegen. Dat blijkt uit een nieuwe studie gepubliceerd in Acta Psychologica, die naar eigen zeggen de eerste is die leugengedrag over de gehele levensloop onderzoekt.
Je kunt een leugen herkennen aan verandering in gedrag, vreemde lichaamstaal en een afwijkende manier van praten. Let hierbij vooral op onrustige bewegingen, een ander stemgeluid en gaten in het verhaal. Let op: geen enkel teken bewijst honderd procent zeker dat iemand liegt.
Omdat pijn door eerlijkheid kan helen, maar pijn door bedrog blijft hangen, vergiftigt en vernietigt. De waarheid kan op dat moment ongemak veroorzaken, maar leugens creëren twijfel, onzekerheid en blijvende schade. Als het vertrouwen eenmaal is geschonden, moet de liefde twee keer zo hard werken om te overleven – en soms herstelt ze zich nooit volledig.
Veel mensen met een verslaving liegen om hun gedrag te verbergen of anderen gerust te stellen dat ze geen probleem hebben. Voor velen is liegen een normaal onderdeel van het leven met een seksverslaving. Na herstel kan eerlijkheid in plaats van leugens je helpen om terugval te voorkomen of te voorkomen dat je terugvalt in oude slechte gewoonten.
Als u of iemand die u kent worstelt met dwangmatig liegen, is het van cruciaal belang om zo snel mogelijk professionele hulp te zoeken. Een professional in de geestelijke gezondheidszorg, zoals een psycholoog of een erkend therapeut, kan behandeling en ondersteuning bieden om de symptomen van dwangmatig liegen te beheersen en de onderliggende oorzaken aan te pakken.
Langdurig gebruik van alcohol of drugs verandert de structuur van meerdere gebieden in de hersenen. Hierdoor kan iemand zich anders gaan gedragen en meer gaan liegen. Het veranderde gedrag waaronder het liegen is dan een symptoom van de verslaving.
Pathologisch liegen of dwangmatig liegen kan ook een symptoom zijn van een antisociale persoonlijkheidsstoornis of een narcistische persoonlijkheidsstoornis. Mensen met deze persoonlijkheidsstoornissen liegen mogelijk om sympathie of sociale status te verkrijgen, of om een vals zelfbeeld in stand te houden.
Mensen liegen gemiddeld één tot twee keer per dag. Dit zijn vaak kleine leugentjes om bestwil, smoesjes of dingen die we achteraf vergoelijken. Het werkelijke aantal kan echter hoger liggen, omdat we lang niet elke leugen bewust registreren.
Bewijs tegen valse beweringen
De beste manier om leugens te bestrijden is met de waarheid, en hoewel scheidende partners ruzie maken over sms'jes of e-mails waarin ze dingen zeggen waar ze later spijt van hebben, is het cruciaal om bewijs te leveren dat gedragspatronen aantoont.
Liegen, draaien en komen hun beloftes niet na. Als liegen effectief blijkt, zullen narcisten het blijven doen. Het liegen kan zelfs dwangmatig zijn of een gedragsgewoonte worden. Een van de kenmerken van een narcist is namelijk dat ze niet alleen liegen tegen anderen, maar ook tegen zichzelf.
Een pathologische leugenaar is iemand die ziekelijk vaak liegt. "Ze liegen niet over één feit, maar kunnen zo hele verhalen over hun eigen leven verzinnen", zegt Ursula gz-psycholoog Hendriks-Van den Bos van Psychocare.
Ja, mensen met autisme kunnen zeker liegen. Het idee dat autistische mensen absoluut niet kunnen of durven liegen is een hardnekkig misverstand. Ze zijn technisch en cognitief prima in staat om de waarheid te verdraaien.