Vertel het een kind van 3 jaar oud eerlijk, direct en met eenvoudige woorden. Gebruik concrete taal zoals "dood" of "overleden" en vermijd vage verzinsels.
Aan je kind vertellen dat oma dood gaat
Leg uit waarom zij niet de schuldigen zijn.
Jonge kinderen kunnen denken dat de persoon is overleden door iets wat zij gezegd of gedaan hebben. Leg eenvoudig uit hoe en waarom zij daar niets aan kunnen doen. Een voorbeeld kan helpen, bijvoorbeeld door te zeggen dat de persoon is overleden omdat zijn of haar hart ermee ophield.
Geef er woorden aan. Verdriet en tranen mogen er zijn, maar een kind kan angstig worden als het verdriet de overhand heeft. Het is moeilijk om peuters te laten begrijpen wat dood zijn is. Toch is de peuter in staat om te beseffen, dat het iets anders is dan slapen.
Wees direct: gebruik de woorden 'overleden' en 'dood'. Kinderen hebben duidelijkheid nodig, geen metaforen. Zeg: 'Opa is overleden. Dat betekent dat zijn lichaam het heeft begeven en dat hij niet meer leeft.' Vermijd: 'Opa is heengegaan', 'Hij is gaan slapen' of 'Hij is nu op een betere plek.'
Algemene tips rouw bij kinderen
Gebruik eenvoudige taal en herhaal dingen. Houd de uitleg simpel, zodat kinderen het gemakkelijk kunnen begrijpen. Geef ze voldoende tijd om de informatie te verwerken. Ze moeten ook de tijd krijgen om vragen te stellen.
Er is geen vaste minimumleeftijd voor een kind om naar een begrafenis te gaan, maar kinderen vanaf ongeveer 4 à 5 jaar (basisschoolleeftijd) kunnen de gebeurtenis beter begrijpen. De keuze hangt vooral af van de band met de overledene, het karakter van het kind en een goede voorbereiding.
Kinderen jonger dan 3 jaar zijn doorgaans niet bang voor de dood, omdat ze de permanentie of het einde ervan nog niet begrijpen. Maar ze worden wel diepgaand beïnvloed door scheiding en verlies. Zelfs de allerjongste kinderen kunnen hun verdriet uiten door veranderingen in slaap, eetpatroon en gedrag.
Ja, het is heel normaal om na drie jaar nog te rouwen. Er staat geen vaste tijd voor verdriet en rouw heeft geen eindpunt.
In de onderzoeksgroep had 10,7% van de kinderen hun grootmoeder van moederskant verloren en 23,3% hun grootvader van moederskant in hun vroege jeugd (vóór hun vijfde levensjaar). Ongeveer 4,1% van de kinderen had recent hun grootmoeder verloren en 6,5% recent hun grootvader ( tussen de leeftijd van vijf en negen jaar).
Lieve oma Konijntje
Uit de klassieke Miffy-serie deelt de inmiddels overleden Dick Bruna het verhaal van Miffy die afscheid neemt van oma Konijn. Het boek gaat over het verlies van iets belangrijks, afscheid nemen en oma Konijn bedanken voor alles wat ze heeft gedaan. Aanbevolen voor kinderen van 3 tot 7 jaar.
Baby's/peuters:
Het concept van de dood – zal de dood niet begrijpen, maar zal wel reageren op veranderingen in zijn/haar routine die de dood met zich meebrengt. Rouwreactie – prikkelbaarheid, reageren op emoties van volwassenen en verzorgers. Tekenen van leed – regressie, veranderingen in eet- of slaappatroon.
Je vertelt een peuter dat iemand dood is door eerlijk, direct en heel concreet te zijn, gebruik te maken van het woord 'dood' en te vertellen wat dat lichamelijk betekent.
Hoewel de intensiteit van je gevoelens na verloop van tijd kan afnemen, is er geen vast tijdschema voor hoe lang je zult rouwen. Er zijn geen vaste fasen van rouw. De duur verschilt per persoon. Voor de meeste mensen is hun rouwperiode een langdurig proces dat jaren kan duren.
Verzwijg niet voor het kind dat zijn ouder, broer of zus of ander familielid komt te overlijden of overleden is. Kinderen voelen spanningen direct en kunnen delen van gesprekken opvangen. Het is belangrijk om het kind erbij te betrekken, uit te leggen wat er aan de hand is en het kind niet in onwetendheid te laten.
Hoe help je je kind omgaan met verlies?
Onderzoek toont aan dat jongvolwassenen van 20 tot 30 jaar meer moeite hebben met het verlies van een ouder dan volwassenen van middelbare leeftijd van 50 tot 39 jaar. In je dertiger jaren ben je misschien bezig met: het opbouwen van je carrière of een eigen bedrijf; het stichten van een gezin of het opvoeden van jonge kinderen.
Een weeskind is een kind waarvan de ouders zijn overleden, onbekend zijn of het kind permanent in de steek hebben gelaten.
Het raam openzetten na een overlijden komt door een oud volksgeloof dat de ziel zo naar buiten kan vliegen, maar het helpt in de praktijk ook om de kamer fris te houden. Het is geen verplichte regel, maar een persoonlijke keuze of gewoonetraditie.
U kan als ouder/verzorger eerst kijken bij de overledene en dan inschatten of uw kind daarna ook afscheid mag nemen. Als kinderen een overledene zien, kan het helpen om de werkelijkheid door te laten dringen. Bovendien kan het voorkomen dat kinderen gaan fantaseren over hoe de overledene eruit ziet.
Bereid je kind voor op een begrafenis door in begrijpelijke taal uit te leggen wat hij of zij kan verwachten. Vertel dat er een dienst zal zijn. Er zal tijd zijn om afscheid te nemen of een gebed uit te spreken, maar dat hoeft niet als je kind dat niet wil.
Leg uit waarom zij niet de schuldigen zijn.
Jonge kinderen kunnen denken dat de persoon is overleden door iets wat zij gezegd of gedaan hebben. Leg eenvoudig uit hoe en waarom zij daar niets aan kunnen doen. Een voorbeeld kan helpen, bijvoorbeeld door te zeggen dat de persoon is overleden omdat zijn of haar hart ermee ophield.
Vertel je kind op een rustig moment eerlijk en direct dat oma doodgaat. Gebruik concrete woorden: leg uit dat oma heel ziek is en niet meer beter wordt. Geef aan dat ze doodgaat, haar hartje stopt en ze niet meer ademt. Stel je kind gerust en beantwoord rustig alle vragen.
Net als volwassenen hebben kinderen er baat bij om afscheid te kunnen nemen van iemand die stervende is. Bovendien zullen veel kinderen, wanneer ze niet de mogelijkheid krijgen om aan het bed van een stervende vriend of familielid te zijn, zich situaties voorstellen die veel erger zijn dan de werkelijkheid.