Nee, eenzaamheid is geen psychische aandoening, maar een menselijke emotie en een subjectief gevoel van gemis aan verbondenheid. Het kan wel diep ingrijpen in het welzijn en de mentale gezondheid.
Eenzaamheid is geen ziekte
Maar als de verbondenheid niet tot stand komt of verstoord raakt, kan eenzaamheid uitlopen op een chronisch probleem. Net zoals fout eten of drinken tot problemen kan leiden, kan fout omgaan met eenzaamheid ook tot grote problemen leiden.
Eenzaamheid wordt doorgaans onderverdeeld in drie hoofdvormen: sociale eenzaamheid (gebrek aan contact met een groep), emotionele eenzaamheid (het missen van een intieme band) en existentiële eenzaamheid (worstelting met de zin van het bestaan).
Je ervaart een gemis aan een hechte, emotionele band met anderen. Of je hebt minder contact met andere mensen dan je wenst. Eenzaamheid gaat gepaard met kenmerken als negatieve gevoelens van leegte, verdriet, angst en zinloosheid en met lichamelijke of psychische klachten.
Eenzaamheid komt het meest voor in twee leeftijdsgroepen: jongeren (jongvolwassenen tot 25 jaar) en zeer oude mensen (85-plussers). Volgens cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek en de Volksgezondheid en Zorg is de aard van de eenzaamheid op deze leeftijden verschillend.
Generatie Z blijkt de eenzaamste generatie van allemaal te zijn, volgens het rapport "Loneliness in America" van de Cigna Group uit 2025. Uit het onderzoek bleek dat 67% van de Gen Z'ers aangaf zich eenzaam te voelen (65% van de millennials, die ook opgroeiden met digitale technologieën, deed dat eveneens, vergeleken met 60% van de Gen X'ers en 44% van de babyboomers).
Wereldwijd sterven elk uur 100 mensen aan eenzaamheid: WHO roept op tot meer sociale verbondenheid. Elk uur sterven wereldwijd 100 mensen aan de gevolgen van eenzaamheid. Dat schrijft de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) in een nieuw rapport. In totaal gaat het om meer dan 870.000 doden per jaar.
Zelf eenzaamheid aanpakken
Wanneer iemand zich eenzaam voelt, is de kans groter dat hij of zij zichzelf probeert af te leiden met andere dingen in het leven. Dus als je collega het altijd over zijn of haar postzegelverzameling heeft, of altijd in zijn of haar eentje op exotische stedentrips gaat in plaats van de weekenden thuis door te brengen, voelt hij of zij zich misschien eenzaam.
Het tegengif voor eenzaamheid zijn diepe en authentieke relaties waarin je jezelf kunt zijn en je veilig voelt. Soms zijn deze relaties er niet, en soms merken we dat we er juist meer van nodig hebben.
Bijna de helft van de Nederlanders voelt zich eenzaam
46% van de volwassenen voelt zich soms eenzaam. Bovendien voelt bijna 1 op de 7 mensen zich zelfs heel eenzaam. Iedereen kan zich eenzaam voelen. Wel komt eenzaamheid meer voor onder jongeren en de alleroudsten.
Psychiatrische stoornissen en eenzaamheid. Depressie: Eenzame mensen lijden aan meer depressieve symptomen, omdat is gerapporteerd dat ze minder gelukkig, minder tevreden en pessimistischer zijn [16]. Bovendien delen eenzaamheid en depressie gemeenschappelijke symptomen zoals hulpeloosheid en pijn.
Eenzaamheid heeft geen officieel of universeel één teken, maar wordt in kunst en cultuur vaak afgebeeld door een lege plek, een schaduw of een afgezonderd dier.
Als je lange tijd eenzaam bent, kan dat het voor je lichaam moeilijker maken om ziekte te bestrijden. Dit kan deels komen doordat eenzaamheid bepaalde hormonen activeert die je lichaam aanmaakt als je stress hebt. En dat kan ook de werking van je immuunsysteem verminderen.
Wat in de volksmond 'eenzaam' heet, is in feite chronische eenzaamheid. Chronische eenzaamheid is gevaarlijk. Het maakt dat mensen niet meer goed in staat zijn met anderen om te gaan. Mensen trekken zich terug uit de sociale omgeving.
Lucas 5:16 zegt: " Jezus trok zich terug in eenzame plaatsen en bad." Het klopt dat Christus misschien niet eenzaam was, maar zich slechts "terugtrok in eenzame plaatsen". Maar net zoals die eenzame plaatsen Hem hoop boden, kan de eenzaamheid die je soms voelt, positieve veranderingen in je leven teweegbrengen.
Eenzaamheid herkennen
Ze werken, ze studeren, ze appen, ze posten berichten en niemand beseft hoe eenzaam ze eigenlijk zijn. Eenzaamheid komt veel voor en onderzoek toont aan dat het zowel de mentale als de fysieke gezondheid beïnvloedt, zelfs als je het nooit hardop uitspreekt. Als je jezelf in een van deze patronen herkent, betekent dat niet dat er iets mis met je is.
Eenzaamheid: De manier waarop mensen een gebrek aan interactie waarnemen en ervaren. Sociale isolatie: Een toestand waarin een individu geen gevoel van sociale verbondenheid heeft, weinig contact met anderen onderhoudt, weinig sociale contacten heeft en geen bevredigende en kwalitatief goede relaties heeft.
Als je geen vrienden hebt, kun je stappen zetten zoals vrijwilligerswerk doen, je aansluiten bij een club of sport, en online communities opzoeken. Het kan best lastig of eenzaam zijn om geen vrienden te hebben, maar er zijn manieren om hier mee om te gaan en nieuwe mensen te ontmoeten.
Je kunt rust vinden in een drukke wereld: als je je losgekoppeld voelt van jezelf, probeer dan de natuur in te gaan. Of dat nu is door aandacht te besteden aan een kamerplant, een klein parkje op te zoeken of een bos in te trekken. De natuur kan je helpen om innerlijke rust te vinden.
Alleen zijn accepteren begint met het inzien dat 'alleen zijn' niet gelijk staat aan 'eenzaamheid'. Het is een waardevolle kans om tot rust te komen, op te laden en je te richten op zelfontplooiing. Hier zijn praktische stappen om van alleen zijn een prettige ervaring te maken:
Het percentage eenzame mensen neemt toe vanaf 75 jaar
Ouderen van 85 jaar en ouder voelen zich eenzamer dan ouderen van 75 tot en met 84 jaar. Van de 85-plussers voelt 60% zich eenzaam, bij 74-84 jarigen is dit 49%.
„Zo'n 10 procent van de mensen heeft geen vrienden, blijkt uit onderzoek.” Dat betekent volgens haar niet dat zij geen vriendschappelijke contacten onderhouden. „Ongeveer de helft is inderdaad eenzaam, maar de rest heeft alle functies van vriendschap elders belegd: bij hun partner, familie, werk of buurt.
Onderzoek toont aan dat eenzaamheid kan leiden tot depressie en een verhoogd risico op hartziekten en de ziekte van Alzheimer. Ook heeft eenzaamheid uitwerking op je lichaam: eenzaamheid kan, net als stress, een negatieve invloed hebben op het immuunsysteem. Met een lage weerstand ben je vatbaarder voor infecties.