Armoede veroorzaakt chronische stress en een "tunnelvisie", waardoor de mentale ruimte voor langetermijnplanning afneemt. Het leidt tot slechtere fysieke en mentale gezondheid (depressie, angst), sociale uitsluiting en schaamte. Kinderen in armoede ervaren leerachterstanden en hun hersenontwikkeling kan worden beïnvloed. Het is een overlevingsmodus die besluitvorming bemoeilijkt.
Mensen die in armoede leven, hebben vaak een minder gezonde levensstijl en zijn daardoor ongezonder. Mensen met een laag inkomen roken meer, hebben vaker overgewicht, voldoen minder vaak aan de beweegrichtlijn en zijn zwaardere drinkers ten opzichte van mensen met een inkomen boven de lage-inkomensgrens.
Armoede signaleren
Armoede is stressvol, en dat heeft een negatieve invloed op de vorming van het brein. Dat armoede niks goeds betekent voor de perspectieven van een kind wisten we al. Kinderen van ouders met een laag inkomen halen over het algemeen slechtere cijfers op school en hebben vaker leer- en geheugenproblemen.
Ondervoeding verlaagt het IQ met 15 punten. Financiële stress verlaagt het IQ met 10-13 punten.
Gevolgen van armoede voor mentale gezondheid
Ze zijn gemiddeld minder gelukkig en hebben vaker problemen met hun psychische gezondheid. Slaapproblemen, depressie en angstklachten komen bijvoorbeeld vaker voor bij mensen met een laag inkomen. Ze voelen zich vaker machteloos en hebben gemiddeld ook minder zelfvertrouwen.
Er worden doorgaans vier soorten armoede onderscheiden: absolute, relatieve, situationele en generationele armoede. Absolute armoede is wanneer iemand niet in staat is om in zijn of haar basisbehoeften te voorzien vanwege een gebrek aan middelen. Basisbehoeften omvatten voedsel, schoon water en veilige huisvesting.
Hoe is het om in armoede te leven?
Heb je een inkomen onder de 1.200 euro per maand, dan ben je volgens de officiële cijfers van het CBS iemand die in armoede leeft. Het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP), de organisatie die de sociale stand van het land bijhoudt, kijkt daarentegen naar iemands uitgaven om armoede te definiëren.
Dit komt vaak door een onzeker arbeidscontract, slecht betaalde baan, of het risico op onveilige en ongezonde arbeidsomstandigheden. Andersom is het ook zo. Armoede heeft invloed op de mogelijkheid om werk te vinden. Als je bijvoorbeeld in de bijstand zit, is je sociale netwerk vaak kleiner of minder relevant.
De gemakkelijkste weg uit de armoede omvat een combinatie van onderwijs, het ontwikkelen van vaardigheden, financiële geletterdheid en strategische zakelijke initiatieven. Hoewel er geen enkele "gemakkelijkste" methode bestaat, kan een veelzijdige aanpak effectief zijn.
(Verborgen) armoede is relatief hoog onder eenoudergezinnen met alleen minderjarige kinderen en eenpersoonshuishoudens. Eenpersoonshuishoudens vormen hierbij de meest omvangrijke groep verborgen armen. Voor kinderen en ouderen is het risico op armoede het grootst.
Er zijn zes soorten armoede, waaronder absolute armoede, relatieve armoede, situationele armoede, generatiearmoede, stedelijke armoede en plattelandsarmoede.
Luxemburg heeft het laagste percentage armoede en daarna Nederland. Roemenië en Letland hebben het hoogste percentage armoede. Op de foto van Europa zie je dat het in het oosten van Europa de meeste armoede is. In het westen is er veel minder armoede.
In tegenstelling tot de gangbare opvatting dat armoede alleen verwijst naar een gebrek aan geld, benadrukken de heilige geschriften dat ware armoede veel verder reikt dan materiële armoede. Deze acht dimensies omvatten intellectuele, morele, culturele, sociale, fysieke, emotionele en spirituele armoede.
Absolute armoede is het ontbreken van voldoende middelen om in de basisbehoeften te voorzien. Armoedecijfer bij een inkomen van $1,90 per dag (koopkrachtpariteit 2011) (% van de bevolking). Gebaseerd op gegevens van de Wereldbank van 1998 tot 2018.
Armoedestress is de constante spanning die nooit echt weggaat – en die het leven van gezinnen, en vooral kinderen, diep raakt. Het ontstaat wanneer ouders elke dag moeten puzzelen om rond te komen. De zorgen over geld, eten en een veilige plek om te wonen zijn altijd aanwezig.
Focus op zelfzorg: Geef prioriteit aan kleine maar betekenisvolle vormen van zelfzorg, zoals een wandeling maken, mindfulness- of aardingsoefeningen doen, of gewoon even tijd voor jezelf nemen. Deze gewoontes kunnen momenten van verlichting bieden en het mentale welzijn op de lange termijn verbeteren. Armoede en mentale gezondheid zijn nauw met elkaar verbonden.
Je hersenen hebben, net als de andere organen, voedingsstoffen nodig om goed te werken. Wanneer je niet gezond en gevarieerd eet heb je sneller last van vergeetachtigheid en een verminderde concentratie.