Eigenwaarde ontstaat wanneer je jezelf leert accepteren zoals je bent, inclusief je imperfecties. Het betekent niet dat je geen ambities hebt of niet meer wilt groeien. Het betekent wel dat je waarde als persoon niet afhankelijk is van externe prestaties of de goedkeuring van anderen.
Zelfvertrouwen is het geloof in jezelf en jouw eigen kunnen. Het is een innerlijk gevoel van bekwaam, adequaat en waardig zijn. Als je zelfvertrouwen hebt, vertrouw je jezelf om alles aan te pakken wat op je pad komt. Je voelt je goed en gaat de uitdagingen van het leven met gemak aan.
Mensen met zelfvertrouwen kennen zichzelf en accepteren hun sterke en zwakke eigenschappen. Zij trekken zich weinig aan wat anderen denken of zeggen. Als zij over iets twijfelen of advies nodig hebben, dan weten zij de mensen te vinden van wie zij een objectieve reactie kunnen verwachten.
Zelfvertrouwen is, zoals het woord al zegt, het vertrouwen dat je in jezelf hebt. Het is een realistische kijk op je eigen kunnen; het vertrouwen dat je zelf taken en hindernissen aankunt. Zelfvertrouwen is een balans tussen vaardigheid en waardigheid.
Zelfvertrouwen verwijst naar het geloof in eigen kunnen, ook wel self-efficacy genoemd (Bandura, 1997). Onderzoek toont aan dat zelfvertrouwen en leerprestaties elkaar wederzijds versterken (Hattie, 2009). Leerlingen die zich competent voelen, durven meer risico's te nemen, waardoor hun prestaties verbeteren.
Zorgzaamheid, communicatie (luisteren en uitleggen) en competentie: de drie C's van klinisch zelfvertrouwen.
Weinig zelfvertrouwen herken je aan jezelf constant bekritiseren, jezelf vergelijken met anderen en angst om te falen. Mensen met weinig zelfvertrouwen twijfelen sterk aan hun eigen keuzes en kunnen vaak geen complimenten accepteren.
Met een gelukkig gevoel naar jezelf kijken
Zelfvertrouwen is geen aangeboren, onveranderlijke eigenschap. Het is een vaardigheid die je kunt verwerven en in de loop der tijd kunt verbeteren. Sociaal zelfvertrouwen kan worden ontwikkeld door te oefenen in sociale situaties.
Bekende symbolen voor vertrouwen in jezelf zijn de lotusbloem, de pauw en de edelsteen pyriet. Deze tekens staan stuk voor stuk voor innerlijke kracht, groei en geloof in je eigen kunnen.
Weinig zelfvertrouwen kan erg vervelend zijn en je belemmeren in je dagelijks leven. Gelukkig zijn er concrete stappen om je zelfbeeld te versterken: stop met jezelf vergelijken met anderen, vervang die strenge innerlijke criticus door een mildere stem, en vier je eigen successen, hoe klein ook.
Ze besteden veel aandacht aan persoonlijke hygiëne en bewegen regelmatig. Zelfverzekerde mensen weten hoe belangrijk het is om gezond te eten en hun stofwisseling op peil te houden. Ze willen zich altijd energiek voelen voor alle uitdagingen die komen. Ze zorgen ervoor dat ze regelmatig sporten, omdat dat een positief effect heeft op hun gemoedstoestand.
Een zelfverzekerde, onafhankelijke vrouw zijn gaat niet over hoe anderen over je denken. Het gaat erom hoe je jezelf, je zelfvertrouwen en je eigenwaarde ziet. Je kunt nog steeds de hele tijd voor anderen zorgen, maar dat mag er nooit toe leiden dat je je schuldig voelt over het nemen van tijd voor jezelf.
De tien meest gekozen en universele kernwaarden zijn vrijheid, eerlijkheid en respect, aangevuld met verantwoordelijkheid, vertrouwen, rechtvaardigheid, veiligheid, liefde, verbinding en authenticiteit. Er is geen enkele vaste 'top 10' omdat waarden afhangen van wie je bent, maar deze tien komen wereldwijd het meest voor in lijsten over menselijk gedrag.
Om met de tijdloze woorden van Albert Einstein te spreken: "Probeer geen succesvol persoon te worden, maar probeer een waardevol persoon te worden." Deze tien kernwaarden – integriteit, empathie, veerkracht, authenticiteit, dankbaarheid, openheid, verantwoordelijkheid, mededogen, rechtvaardigheid en levenslang leren – zijn essentieel voor de ontwikkeling van een waardevol individu.
De belangrijkste valkuil van de kernkwaliteit betrouwbaarheid is dat je doorslaat in te perfectionistisch, te braaf of te naïef handelen. Hierdoor kun je jezelf voorbijlopen of kwetsbaar opstellen.
Vertrouwen wordt in de loop der tijd opgebouwd door ervaring. Hoe vaker mensen of dingen betrouwbaar blijken te zijn, hoe meer vertrouwen erin wordt gesteld. Vertrouwen wordt meestal gebruikt in de context van zelfvertrouwen, wat simpelweg het vertrouwen is in iemands eigen vermogen om bepaalde taken uit te voeren.
Je zelfvertrouwen vergroten doe je door je bewust te worden van je gedachten, kleine successen te vieren en angstuitdagingen niet uit de weg te gaan. Het is heel normaal om je soms onzeker te voelen, maar je kunt stap voor stap bouwen aan een sterker zelfbeeld.
Uit longitudinale studies blijkt over het algemeen dat het zelfvertrouwen gemiddeld toeneemt van de adolescentie tot de middelbare volwassenheid, een piek bereikt rond de leeftijd van 50 tot 60 jaar, en vervolgens afneemt op oudere leeftijd (voor overzichten, zie Orth & Robins, 2014, in druk; Trzesniewski, Donnellan, & Robins, 2013).
De symptomen van een extreem slecht zelfbeeld bestaan uit aanhoudende zelfkritiek, extreme angst voor afwijzing en het vermijden van uitdagingen. Mensen met een diepnegatief zelfbeeld voelen zich vaak waardeloos, vinden dat ze mislukt zijn en ervaren dit op mentaal, sociaal en fysiek vlak.
Stress en ingrijpende levensgebeurtenissen, zoals een ernstige ziekte of een sterfgeval, kunnen een negatieve invloed hebben op het zelfvertrouwen. Ook persoonlijkheid speelt een rol. Sommige mensen zijn nu eenmaal gevoeliger voor negatieve gedachten, terwijl anderen onrealistisch hoge eisen aan zichzelf stellen.
Je hebt het idee dat je niet goed genoeg bent, anderen beter zijn dan jij, of dat je constant tekortschiet. Dit kan voortkomen uit vroegere ervaringen, opvoeding, trauma's of langdurige stress. Een negatief zelfbeeld ontstaat vaak door ingrijpende ervaringen zoals afwijzing, kritiek, pesten of emotionele verwaarlozing.
Een laag zelfbeeld herken je aan constante zelfkritiek, extreme onzekerheid en het gevoel niet goed genoeg te zijn. Mensen met een negatief zelfbeeld vergelijken zich continu met anderen en durven vaak geen keuzes te maken.
Er zijn veel signalen die wijzen op een laag zelfvertrouwen: negatief praten over of vergelijken met anderen over hun prestaties, faalangst, vaak proberen anderen te behagen en/of moeite hebben met nee zeggen, actief op zoek zijn naar bevestiging en erkenning van anderen, zich terugtrekken uit het team, moeite hebben met het nemen van beslissingen...
Ondermijning van zelfvertrouwen: Negatieve opmerkingen kunnen leiden tot zelfvertwijfel en onzekerheid. Internalisering van kritiek: Aanhoudende negativiteit kan ertoe leiden dat mensen zichzelf door een vertekende bril bekijken. Sociaal isolement: Angst voor verdere kritiek kan leiden tot isolatie en terughoudendheid in de omgang met anderen.