Door WereldData · Gepubliceerd op
Tijdens derealisatie is het belangrijk om te aardrijken, rustig te ademen en niet te panikeren. Richt je aandacht op de buitenwereld door je zintuigen te gebruiken, koud water op je huid te voelen en te accepteren dat het een tijdelijk signaal van stress is.
Derealisatie los je op door je zenuwstelsel te kalmeren, grondingsoefeningen te doen en de angst voor het gevoel los te laten. Het is een onschuldig beschermingsmechanisme van je brein tegen extreme stress of vermoeidheid.
Bij derealisatie kan het helpen om je te ontspannen zodat je stress vermindert en het beschermingsmechanisme minder in werking hoeft te treden. Wat dan kan helpen is een Mindfulness oefening. Je richt je aandacht dan ook meer op je zintuigen en wordt je weer wat meer bewust van prikkels om je heen.
Derealisatie lijkt behoorlijk op depersonalisatie, maar bij depersonalisatie voelt het lichaam vervreemd en bij derealisatie met name de omgeving. Zulke klachten kunnen heel kort duren (van seconden tot minuten), maar ook dagen- en wekenlang.
Stress, angst en trauma zijn vaak de eerste triggers voor derealisatie en depersonalisatie. Wanneer je onder hoge druk staat of een ingrijpende ervaring hebt meegemaakt, kan je geest zichzelf als het ware 'uitschakelen' om zichzelf te beschermen.
Nee, derealisatie is op zichzelf niet gevaarlijk. Het is een vorm van dissociatie en een natuurlijk verdedigingsmechanisme van je hersenen om met stress, angst of trauma om te gaan. Het is geen teken dat je 'gek wordt' of de controle verliest.
Oorzaken van derealisatie en depersonalisatie
Het brein kan in stressvolle situaties een verdedigingsmechanisme inschakelen waarbij het de realiteit op een afstand plaatst. Ernstige dissociatie is vaker te zien bij mensen met een achtergrond van trauma, zoals mishandeling of langdurige onveiligheid.
Ongeveer twee procent van de mensen krijgt ooit in het leven een depersonalisatie-/derealisatiestoornis.
Veel mensen ervaren wel eens kortstondig depersonalisatie of derealisatie. Maar wanneer deze gevoelens aanhouden of nooit helemaal verdwijnen, en het functioneren daardoor bemoeilijken, is er waarschijnlijk sprake van een depersonalisatie-derealisatiestoornis.
Een belangrijk verschil tussen symptomen van derealisatie en psychotische wanen is dat de zogenaamde realiteitstoetsing bij mensen die derealisatie ervaren intact is. Dit betekent dat zij onderscheid kunnen maken tussen wat ze denken en voelen en dat wat 'echt' is, zelfs als dat niet zo voelt.
Derealisatie bij een posttraumatische stressstoornis (PTSS) is een vorm van dissociatie waarbij de wereld om je heen onwerkelijk, vreemd of als een droom aanvoelt. Dit komt voor als een overlevingsreactie op heftige stress of trauma, en het kan gekoppeld zijn aan het dissociatieve subtype van PTSS.
Je krijgt snel stress uit je lichaam door diep adem te halen, kort te bewegen en al je spieren even heel strak aan te spannen en weer los te laten. Deze acties verlagen direct je hartslag en spierspanning.
Deze trillingen kunnen worden veroorzaakt door de fysieke reactie op angst en paniek. Bovendien kan, zoals eerder al genoemd, derealisatie optreden, waarbij de omgeving als vreemd of onwerkelijk wordt waargenomen. Dit gevoel kan duizeligheid en desoriëntatie versterken.
In een recent onderzoek onder 204 patiënten met depersonalisatiestoornis die een gespecialiseerde psychiatrische kliniek bezochten, rapporteerden Baker et al. (1) dat 31% een zelfgerapporteerde geschiedenis van migraine had en dat een derde van hen geloofde dat hun hoofdpijn en depersonalisatie met elkaar verband hielden.
Wat zijn symptomen of kenmerken van derealisatie of depersonalisatie? Bij derealisatie ervaart iemand de wereld om zich heen als onwerkelijk, alsof prikkels niet binnenkomen. Iemand voelt zich vervreemd van de omgeving, waarbij mensen of voorwerpen als onecht, een droom, of wazig worden ervaren.
Er zijn verschillende manieren om het zenuwstelsel te kalmeren, bijvoorbeeld met ademhalingsoefeningen, de natuur in gaan, sporten, yoga, mindfulness en meditatie. Ook preventief prikkels uit de omgeving verminderen kan helpen. Mensen hebben ook een natuurlijk mechanisme om spanning en stress los te laten.
De beste behandeling voor derealisatie is gesprekstherapie. Een professional in de geestelijke gezondheidszorg, zoals een therapeut of psycholoog, kan je helpen: meer te leren over derealisatie; te voorkomen dat je blijft piekeren over onwerkelijke ervaringen.
Derealisatie kan zeer kort duren (enkele seconden tot minuten), maar kan bij langdurige stress of een stoornis ook dagen, weken, maanden of zelfs jaren aanhouden. De exacte duur hangt af van de oorzaak en of het acuut of chronisch is.
Meer hulp nodig bij depersonalisatie?
Derealisatie wordt meestal veroorzaakt door extreme stress, angst, of een ingrijpend trauma, waarbij het brein de werkelijkheid op een afstand plaatst als een beschermende overlevingsstrategie.
Een behandeling voor derealisatie richt zich meestal op psycho-educatie, cognitieve gedragstherapie en het aanpakken van de onderliggende oorzaak zoals stress of trauma. De eerste stap is contact opnemen met de huisarts voor een goede verwijzing.
Schizofrenie. Voor wie wend je je tot hen? Schizofrenie en depersonalisatie-derealisatiestoornis (DDD) zijn twee psychische aandoeningen die veel overeenkomsten lijken te vertonen; het zijn echter twee unieke, niet-gerelateerde stoornissen.
Tekenen dat je in de overlevingsmodus zit zijn onder meer continu 'aan' staan, slecht slapen en snel overprikkeld zijn. Je lichaam en geest reageren dan alsof er constant gevaar is.
Jezelf niet herkennen in de spiegel wordt vaak veroorzaakt door depersonalisatie, waarbij je je eigen lichaam als vreemd of onwerkelijk ervaart. Dit is meestal een tijdelijk psychisch beschermingsmechanisme tegen stress, angst, vermoeidheid of trauma, en is vaak onschuldig.
Een derealisatiestoornis is een psychisch probleem waarbij de wereld om je heen onwerkelijk, vreemd of als een droom aanvoelt. Mensen of voorwerpen lijken nep, wazig of levenloos, alsof er een glasplaat tussen jou en de werkelijkheid zit. Je weet wel dat het echt is, maar zo voelt het niet.