ADHD en hoogbegaafdheid lijken veel op elkaar doordat beide kunnen zorgen voor onrust, concentratieproblemen en snel verveeld raken. Toch is het niet of/of: iemand kan alleen ADHD hebben, alleen hoogbegaafd zijn, of allebei tegelijk (een dubbeldiagnose).
De unieke uitdagingen van hoogfunctionerende ADHD
Je interpreteert problemen als luiheid of karakterfouten in plaats van als een verschil in je hersenen. Tijdblindheid met een hoog intellect – Je begrijpt complexe systemen, maar schat verkeerd in hoe lang stappen duren, waardoor deadlines onverwacht dichtbij komen en leiden tot pijnlijke sprints op het laatste moment.
Dan kan het zijn dat je te maken hebt met ADHD – en dat heeft niets te maken met je intelligentie. ADHD komt voor op alle niveaus van intelligentie – ook bij mensen met een bovengemiddeld IQ. Juist bij deze groep valt het vaak niet op.
ADHD veroorzaakt geen lage intelligentie, maar de effecten ervan op concentratie en cognitieve taken kunnen wel leiden tot lagere IQ-scores, met name bij kinderen bij wie de symptomen hen belemmeren om hun volledige potentieel te tonen tijdens getimede tests.
Hoogbegaafdheid en ADHD lijken ook samen te kunnen voorkomen. Hier is echter nog weinig onderzoek naar gedaan. Hoogbegaafde kinderen kunnen door een hoge intelligentie veel compenseren, waardoor ADHD minder snel opvalt en deze diagnose pas laat gesteld wordt.
ADHD en hoogbegaafdheid worden soms beschreven als aandoeningen met dezelfde of vergelijkbare kenmerken. De ene diagnose wordt echter beschouwd als een beperking en de andere als een gave. Geen van beide benaderingen is ideaal voor de ondersteuning van een kind met ADHD, hoogbegaafdheid of beide, vaak aangeduid als 'dubbel exceptioneel' of 2e.
De drie hoofdkenmerken van hoogbegaafdheid volgens het bekende Delphi-model zijn: een snelle en slimme denker, een autonome, nieuwsgierige en gedreven houding, en een sensitief en intens persoon. Hoogbegaafdexpert
Het gemiddelde IQ van iemand met ADHD is vergelijkbaar met dat van de algemene bevolking. ADHD heeft geen inherente invloed op iemands IQ. Mensen met ADHD hebben, net als mensen zonder deze aandoening, een breed scala aan IQ-scores.
De 30%-regel schat de achterstand in die iemand met ADHD kan ervaren bij de ontwikkeling van zijn of haar executieve functies in vergelijking met leeftijdsgenoten. Het suggereert dat mensen met ADHD ongeveer 30% achterlopen op hun leeftijdsgenoten zonder deze aandoening.
Behandeling. ADHD-symptomen kunnen ernstig zijn en het dagelijks leven bemoeilijken. Zonder de juiste behandeling en ondersteuning kan ADHD een grote impact hebben op iemands gezondheid en welzijn. ADHD is vaak goed te behandelen met de juiste therapie.
Er is geen enkele leeftijd waarop ADHD het allerergst is, maar de periode van de puberteit en vroege volwassenheid (ongeveer 10 tot 21 jaar) [5.6] en de jonge kindertijd (rond 6 tot 8 jaar) worden vaak als het meest uitdagend ervaren. Hoe heftig de klachten lijken, hangt vooral af van de taken en de druk die bij een bepaalde levensfase horen [5.8].
Een kind erft intelligentie van beide ouders, maar het krijgt extra veel genen voor slimheid via de moeder. Het IQ is voor ongeveer 50% tot 70% erfelijk, en de rest komt door de omgeving en opvoeding.
Het gemiddelde IQ van een hbo'er is ongeveer 109. Dit is een richtlijn, geen vaste regel.
De persoon heeft echte sterke punten. Maar ook echte kwetsbaarheden op het gebied van executieve functies. Effectieve zorg omvat vaak: Psycho-educatie: Leren hoe ADHD de initiatie, het werkgeheugen en de zelfregulatie beïnvloedt, zodat de problemen niet langer als luiheid worden gezien.
Tekenen en symptomen van ADHD bij vrouwen
Moeite met het opletten op details, waardoor vaak simpele fouten worden gemaakt. Moeilijk om zich te concentreren op taken of gesprekken. Moeite met het afmaken van taken of het opvolgen van instructies, snel afgeleid raken of van het onderwerp afwijken.
Hoogbegaafde personen met ADHD worden ook wel "dubbel exceptioneel" of 2e genoemd. Zij beschikken over hoge intellectuele vermogens in combinatie met de symptomen van ADHD, waaronder problemen met de aandacht, hyperactiviteit en impulsiviteit.
Mensen met ADHD floreren vaak wanneer ze bewegen, uitdagingen aangaan die hun passie aanwakkeren, sociale relaties onderhouden en mindfulness beoefenen. Het creëren van een gestructureerde maar flexibele routine kan ook de concentratie verbeteren en het algehele geluk vergroten.
De 1-3-5-regel beperkt de takenlijst voor een dag tot precies negen items: één grote taak, drie middelgrote taken en vijf kleine taken. De 1-3-5-regel gaat specifiek ADHD-verlamming tegen, vaak ervaren als een "bevriezing" wanneer een takenlijst eindeloos lijkt, en wel op twee manieren.
ADHD wordt soms als een beperking beschouwd, maar dat hangt af van de context. Volgens Amerikaanse federale wetten zoals de Americans with Disabilities Act (ADA) en de Individuals with Disabilities Education Act (IDEA) kan ADHD als een beperking worden gezien als het het functioneren aanzienlijk beïnvloedt.
Diep ademhalen, meditatie of spierontspanningstechnieken kunnen bij sommige mensen helpen de geest te kalmeren en de stressreactie te verminderen. Verwijder stressfactoren. Het delegeren van verantwoordelijkheden of het opdelen van grote taken in kleinere delen kan ervoor zorgen dat bepaalde activiteiten minder overweldigend aanvoelen en stress verminderen bij mensen met ADHD.
Leven met ADHD is absoluut beheersbaar met de juiste ondersteuning en strategieën. Hoewel het uitdagingen met zich meebrengt op het gebied van concentratie, aandacht en impulsbeheersing, kunnen mensen met ADHD een bevredigend leven leiden door hun unieke sterke punten te benutten, passende behandeling te zoeken en copingmechanismen toe te passen.
Er is ook gerapporteerd dat kinderen met ADHD gemiddeld een ongeveer 9 punten lager intelligentiequotiënt (IQ) hebben dan kinderen zonder de diagnose [7]. Desalniettemin laat de literatuur zien dat het mogelijk is om zowel ADHD als een hoog IQ te hebben.
Voor hoogbegaafden is seks vaak veel meer dan alleen een lichamelijke handeling; het is een diepgaand samenspel van mentale, emotionele en zintuiglijke verbinding. Ze zoeken intensiteit, echtheid en totale overgave, waarbij hun scherpe opmerkingsvermogen zowel een rijkdom als een valkuil kan zijn.
Vergeetachtigheid en problemen met organiseren, plannen en tijdmanagement zijn typische kenmerken van hoogbegaafde kinderen met ADHD.
Lewis Terman wordt algemeen beschouwd als de "vader van het onderwijs aan hoogbegaafden", maar zijn werk is controversieel.