Toxische mannelijkheid is een verzameling schadelijke culturele opvattingen over man-zijn, met name dominantie, emotionele onderdrukking en agressie. Het schaadt niet alleen de omgeving van een man, maar beperkt de man zelf ook.
Toxische mannelijkheid (of giftige mannelijkheid) verwijst naar rigide gedragscode's en verwachtingen rondom man-zijn die schadelijk zijn, zoals het onderdrukken van emoties, de drang naar overheersing, en het uitoefenen van agressie. Het schaadt niet alleen de omgeving, maar ook de man zelf. Je kunt meer lezen over dit brede maatschappelijke onderwerp op platforms zoals Holistik.
Sinds ongeveer 2013 hebben feministische theoretici en wetenschappers ongewenst gedrag van mannen, zoals misogynie, homofobie en fysiek geweld, toegeschreven aan toxische mannelijkheid [2]. Om mannelijke eigenschappen en gedragingen als toxisch te beschouwen, moeten ze schadelijk zijn voor de persoon zelf en/of de mensen om hen heen.
We spreken dan over toxische – giftige – mannelijkheid. Het woord giftig wordt gebruikt om erop te wijzen dat toxische mannen niet enkel slachtoffers maken in hun omgeving, maar dat ze ook zelf het slachtoffer zijn, vergiftigd worden door hun eigen gedrag.
Giftige mannelijkheid verwijst naar schadelijke opvattingen over wat het betekent om 'een man te zijn', vaak gekoppeld aan agressie, dominantie, emotionele onderdrukking of gebrek aan respect voor anderen. Jongens en jonge mannen worstelen tegenwoordig mogelijk met hun identiteit, onrealistische verwachtingen en tegenstrijdige boodschappen over mannelijkheid in de moderne tijd.
Giftige mensen manipuleren hun omgeving om te krijgen wat ze willen. Dit kan betekenen dat ze liegen, de waarheid verdraaien, overdrijven of informatie achterhouden om je ertoe te bewegen een bepaalde actie te ondernemen of een bepaalde mening over hen te hebben. Ze zullen alles doen wat nodig is, zelfs als dat betekent dat ze anderen pijn doen.
Mannen die zich conformeren aan de normen van toxische mannelijkheid maken vaker seksueel getinte opmerkingen of seksistische grappen tegen vrouwen, plegen vaker seksuele intimidatie, accepteren vaker verkrachtingsmythes en gedragen zich alsof ze recht hebben op het lichaam van vrouwen.
Een toxische relatie kenmerkt zich door constante ongelijkwaardigheid, emotionele uitputting en manipulatie, met als elf belangrijkste tekenen: constante kritiek, controlerend gedrag, en gaslighting.
Door te leren emoties op een gezonde manier te herkennen, te uiten en te beheersen, kunnen mannen een diepere band met zichzelf en anderen opbouwen. Praktijken zoals dagboekschrijven, therapie of gewoon openlijk praten met vrienden kunnen helpen de barrières te doorbreken die toxische mannelijkheid opwerpt rond kwetsbaarheid.
Hoe herken je toxische mensen? De volgende kenmerken zijn typisch voor een toxisch persoon: Je kunt nooit hoogte van hen krijgen, hebt geen idee wie ze werkelijk zijn. Toxische personen kunnen de ene dag poeslief zijn, de andere dag zijn ze afstandelijk, geïrriteerd of boos.
De oorzaken van toxische mannelijkheid
Ten tweede vertonen mannen die het vaakst met andere mannen samenleven of omgaan, een overmatige conformiteit aan traditionele mannelijke rolpatronen. Om met hun leeftijdsgenoten te kunnen concurreren, hebben degenen die het grootste deel van hun tijd met mannen doorbrengen de neiging om zich vaker ruwer en mannelijker voor te doen.
Toxic masculinity (giftige mannelijkheid) is een sociologische term die schadelijke sociale en culturele normen beschrijft die aan mannen worden opgelegd. Het gaat om extreme of starre opvattingen over 'echt mannelijk zijn', zoals het onderdrukken van emoties en het tonen van dominantie, wat zowel de maatschappij als mannen zelf schaadt.
Jonge vrouwen kunnen op verschillende manieren te maken krijgen met toxische mannelijkheid: Straatintimidatie – Naroepen, ongewenste opmerkingen of bedreigingen. Ongezonde relaties – Partners die controlerend of agressief gedrag vertonen.
Stereotypen die met mannelijkheid worden geassocieerd, zijn onder andere stoer, onafhankelijk en dominant zijn. Toxische mannelijkheid verwijst naar sociaal geconstrueerde attitudes die de mannelijke genderrol beschrijven als gewelddadig, seksueel agressief en emotieloos.
Toxic (of giftige) trekjes zijn ongezonde gedragingen van iemand die bij anderen stress, angst, onzekerheid of uitputting veroorzaken. Belangrijke voorbeelden hiervan zijn manipulatie, de slachtofferrol aannemen en een gebrek aan inlevingsvermogen.
Gezonde of positieve mannelijkheid is niet seksistisch. Het discrimineert niet tegen mensen die zich identificeren als een ander geslacht of met een andere seksuele geaardheid dan de man, en het staat emoties en kwetsbaarheid niet uit het oog.
Signalen dat je in een toxische relatie zit
Er is sprake van constante kritiek of neerbuigende opmerkingen. Je gaat aan jezelf twijfelen of voelt je waardeloos. De ander probeert je te isoleren van vrienden en familie. Afspraken worden structureel niet nagekomen.
Toxische mensen loslaten doe je door je bewust te worden van de impact van hun gedrag op jouw energie, duidelijke grenzen te stellen en consequent afstand te nemen. Verwacht geen excuses of begrip; accepteer dat de ander niet verandert en kies radicaal voor je eigen mentale gezondheid.
Rode vlaggen in een relatie zijn waarschuwingssignalen die erop wijzen dat gedrag van een partner ongezond, manipulatief of onveilig is. Belangrijke voorbeelden hiervan zijn overmatig controlerend gedrag, het negeren van persoonlijke grenzen en het isoleren van vrienden en familie.
"Wanneer toxische mensen beseffen dat ze je niet kunnen controleren, is hun volgende stap om je pijn te doen door te veranderen hoe anderen je zien. " En dat... is manipulatie van het hoogste niveau. Ze verdraaien verhalen, spelen het slachtoffer en overtuigen anderen ervan dat jij het probleem bent - allemaal omdat ze de controle over je kwijt zijn geraakt.
Giftige mannelijkheid kan emotionele intimiteit belemmeren, omdat mannen het moeilijk kunnen vinden om zich open te stellen en kwetsbaar op te treden tegenover hun partners. Hierdoor kunnen stellen een gebrek aan emotionele intimiteit ervaren, wat kan leiden tot gevoelens van isolatie en ontevredenheid.
Een manier om toxische mannelijkheid tegen te gaan, is door een 'tegengeluid' te laten horen en te benadrukken dat de uitspraken van influencers onacceptabel zijn. Het zou een goed idee kunnen zijn om positieve rolmodellen te onderzoeken. Het is echter belangrijk om te benadrukken dat influencers dit gedrag jegens vrouwen goedkeuren en aanmoedigen, met als doel hun vrouwelijke partners te manipuleren of te controleren.
De 7-7-7 regel heeft verschillende betekenissen, afhankelijk van of je het over relaties, opvoeden of honden hebt. Het staat voor een vast ritme van ofwel 7 dagen, weken en maanden, of drie momenten van 7 minuten.
Een toxische relatie verbreek je het best door vooraf in stilte je vertrek voor te bereiden, geen contact meer toe te laten na de breuk en direct je sociale steungroep in te lichten om manipulatie tegen te gaan.
Door sterke communicatieve vaardigheden te ontwikkelen en conflicten te omarmen als een kans voor groei en begrip, kunnen individuen toxische patronen omzetten in gezondere, meer bevredigende relaties, waardoor er meer intimiteit en verbondenheid in hun relaties ontstaat.