Een narcist houdt vooral van bewondering, controle en aandacht. Ze willen het middelpunt zijn, lof krijgen en anderen overheersen.
Een narcist voelt zich in de eerste plaats aangetrokken tot partners met een groot inlevingsvermogen, loyaliteit en de bereidheid om zichzelf weg te cijferen. Zulke personen – vaak 'pleasers' genoemd – bieden precies de bewondering, aandacht en bevestiging waar de narcist verslaafd aan is om zijn eigen ego mee op te krikken.
De diepste zwakke plek van een narcist is een kwetsbaar, diep verstopt gevoel van minderwaardigheid, een enorme angst voor afwijzing en de vrees om door de mand te vallen. Onder hun sterke masker schuilt een broos ego dat constant bevestiging nodig heeft.
Narcisten kunnen heel slecht tegen kritiek, gezichtsverlies en genegeerd worden. Dit zijn tien dingen waar ze absoluut niet tegen kunnen:
Typische uitspraken van een narcist zijn vaak bedoeld om de schuld bij een ander te leggen, zoals “Dat heb ik nooit gezegd”, “Je bent veel te gevoelig” en “Als jij je anders gedroeg, was ik niet zo boos”. Ze gebruiken deze woorden om macht te behouden en jou te laten twijfelen aan de werkelijkheid.
Narcisten haten het om genegeerd te worden. Ze zijn constant op zoek naar aandacht en bevestiging zodat hun narcistische voorraad aangevuld kan worden. Hiervoor beschikken ze over tal van manipulatietechnieken die ze maar al te graag toepassen.
Een narcist herken je aan een overmatig gevoel van eigenbelang, een grote behoefte aan bewondering en een gebrek aan inlevingsvermogen. Vijf belangrijke kenmerken zijn een opgeblazen gevoel van eigenwaarde, een gebrek aan empathie, manipulatief gedrag, een constante behoefte aan bewondering en arrogant gedrag.
De drie belangrijkste en meest bekende typen narcisten zijn openlijk (grandioos) narcisme, verborgen (kwetsbaar) narcisme en maligne (kwaadaardig) narcisme. Hoewel de kenmerken overlappen, uit het gedrag zich op een andere manier.
Een voorbeeld daarvan is negeren.
Narcisten willen zich graag belangrijk voelen. Je kunt je wel voorstellen wat er gebeurt als de buitenwereld hem dan negeert. Diep van binnen raakt dit de kern van zijn probleem. Hij raakt de controle over anderen kwijt en voelt zich in het diepst van zijn ziel ontzettend klein.
De grootste angst van een narcist is ontmaskerd worden als minderwaardig, zwak en onbelangrijk. Dit diepe angstgevoel wordt zorgvuldig verborgen achter een sterk en groots imago.
Bij een narcist moet je nooit in discussie gaan, jezelf uitgebreid verdedigen, of heftige emoties tonen. Dit geeft hen namelijk de controle en voeding om door te gaan met hun gedrag.
De lach van een narcist is heel duidelijk niet verbonden met de ogen. In zijn ogen zie je geen schittering. Hoe groot zijn glimlach ook is of hoe hard hij ook lacht, zijn ogen blijven er koud uitzien. Omdat een narcist zijn gezichtsspieren niet gebruikt, blijven ook de bekende kraaienpootjes uit.
De cerebrale narcist
Handelen op het libido van een ander ziet hij als primitief en ordinair. De cerebrale narcist staat volgens zichzelf boven zulke impulsen, dankzij zijn intellect en zelfbeheersing. Hij geniet vaak niet van seks en geeft de voorkeur aan masturbatie of emotieloze seks (prostituees).
Seks met een narcist voelt vaak aanvankelijk intens en gepassioneerd, maar verandert al snel in een eenzijdig, koel of controlerend proces. Het mist echte warmte, waarbij de focus volledig ligt op de eigen behoefte, macht en bewondering van de narcist.
Ze kiezen voor aardige, empathische, vaak aantrekkelijke, eerlijke en zorgzame mensen. Elke eigenschap die ze zelf niet bezitten, is juist wat ze zoeken.
Een narcist toont geen echte, diepe liefde, maar gebruikt love bombing (overmatige bewondering), voorwaardelijke genegenheid en manipulatie om aandacht en controle te krijgen. Hun gedrag in de liefde is geen gezonde hechting, maar eenstrategie om hun eigen ego te voeden.
Als een narcist zijn zin niet krijgt, reageert hij vaak met heftige woede, extreme controle of de slachtofferrol. Dit gedrag komt voort uit een diep gevoel van kwetsbaarheid en een gekrenkt ego.
Volgens de astrologie wordt de Leeuw het vaakst gelinkt aan narcistische trekjes, gevolgd door de Ram en de Schorpioen. Wetenschappelijk gezien is er echter geen bewijs dat je sterrenbeeld iets te maken heeft met een narcistische persoonlijkheid.
Als een narcist je terug wil, gebruikt hij vaak manipulatieve trucs zoals hoovering (je terugzuigen), overdreven liefde tonen (love bombing) en in de slachtofferrol kruipen. Dit doet hij niet uit liefde, maar om weer controle en aandacht te krijgen.
Gevaarlijke kenmerken van iemand met een narcistische persoonlijkheid zijn extreem manipulatief gedrag, een totaal gebrek aan inlevingsvermogen en het systematisch omdraaien van de schuldvraag. Deze eigenschappen zorgen ervoor dat ze de controle over een ander kunnen overnemen en diegene emotioneel kunnen uitputten.
Het is dus waarschijnlijker dat narcisten een hoge mate van vermijdende hechting vertonen, wat we in het volgende hoofdstuk zullen bespreken. Kwetsbare narcisten hebben een zeer fragiel zelfbeeld en hoewel ze de goedkeuring van anderen zoeken, ervaren ze sterke angst als gevolg van relaties en hebben ze de neiging deze te vermijden.
Een narcist valt juist op mensen met prachtige eigenschappen
Zorgzaamheid, bijvoorbeeld, zorgt ervoor dat je oog hebt voor de behoefte van anderen. Je bent daardoor van nature al geneigd eerder iets voor de ander te doen dan voor jezelf.
Een narcist boos maken door een ander aandacht te geven
Je kunt een narcist boos maken door aandacht te geven aan iemand anders dan de narcist. Zelfs al zijn het de eigen kinderen! Zoals bekend moet een narcist zelf altijd in het middelpunt van de belangstelling staan.
9. Arrogant of hooghartig gedrag. Narcisten kleineren anderen vaak om een schijn van superioriteit te behouden. Dit leidt tot giftige concurrentie, kleinerende opmerkingen en machtsspelletjes in sociale of professionele omgevingen.
Onder een façade van arrogantie schuilen bij een narcist fundamentele zwakheden zoals extreme onzekerheid, een onvermogen tot zelfreflectie, en een verslaving aan externe bevestiging. Ze zijn hypersensitief voor kritiek, missen oprechte empathie, en hebben een enorme angst om door de mand te vallen als minderwaardig.