Borderline narcisme is geen officiële medische diagnose, maar een combinatie van kenmerken uit de borderline persoonlijkheidsstoornis en de narcistische persoonlijkheidsstoornis. De belangrijkste kenmerken zijn extreme emotieregulatieproblemen, een kwetsbaar grandioos zelfbeeld en intense verlatingsangst. Beide stoornissen vallen onder cluster B van de persoonlijkheidsstoornissen.
Mensen met een narcistische persoonlijkheidsstoornis tonen weinig begrip voor anderen en zullen zich vooral met anderen bezighouden om er zelf beter van te worden. Het vermogen om zich in te leven in de gevoelens van andere mensen lijkt beperkt te zijn.
De negen officiële kenmerken van een borderline persoonlijkheidsstoornis (volgens het handboek DSM-5) zijn extreme verlatingsangst, instabiele relaties, en een instabiel zelfbeeld. Om de diagnose te krijgen, moet iemand minstens vijf van deze negen kenmerken vertonen.
Een relatie tussen borderline en narcisme (beide behorend tot Cluster B-persoonlijkheidsstoornissen) is vaak intens en complex. Het begint vaak als een magische aantrekkingskracht, maar mondt door extreme emotionele instabiliteit en botsende copingmechanismen vaak uit in een toxische dynamiek.
De negen officiële kenmerken van een narcistische persoonlijkheidsstoornis (volgens de handboeken voor de psychiatrie) zijn een opgeblazen gevoel van eigenwaarde, fantasieën over macht of succes, en het idee dat men uniek is. De overige kenmerken omvatten een grote behoefte aan bewondering, het gevoel speciale rechten te hebben, en het misbruiken van anderen. Ook een gebrek aan inlevingsvermogen, jaloers gedrag op of door anderen, en een arrogante houding horen hierbij.
De 4 meest bekende typen narcisten zijn de grandioze narcist, de verborgen narcist, de kwaadaardige narcist en de communale narcist. Hoewel psychologen vaak meer subtypen onderscheiden, worden deze vier hoofdvormen het vaakst gebruikt om verschillen in gedrag te verklaren.
Typische uitspraken van een narcist zijn vaak bedoeld om de schuld bij een ander te leggen, zoals “Dat heb ik nooit gezegd”, “Je bent veel te gevoelig” en “Als jij je anders gedroeg, was ik niet zo boos”. Ze gebruiken deze woorden om macht te behouden en jou te laten twijfelen aan de werkelijkheid.
Zeg geen dingen die hun persoonlijkheid direct aanvallen [5.6], zoals beschuldigingen over egoïsme of arrogantie, en ga niet in de verdediging. Vermijd met anscistachtige precisie uitspraken als: "Je hebt het mis," "Je liegt," en "Je bent egoïstisch."
Angst voor verlating botst met een behoefte aan controle.
Naarmate de persoon met borderline persoonlijkheidsstoornis (BPD) afhankelijker wordt van de narcist voor bevestiging en erkenning, krijgt de narcist de ego-boost waar hij of zij naar verlangt. Deze dynamiek creëert een cyclus van codependentie waaruit het moeilijk kan zijn te ontsnappen.
De term 'Dark Triad' verwijst naar een trio van negatieve persoonlijkheidskenmerken – narcisme, machiavellisme en psychopathie – die enkele kwaadaardige eigenschappen gemeen hebben. Het concept werd bedacht door de onderzoekers Delroy L. Paulhus en Kevin M.
Seksualiteit bij iemand met een borderline persoonlijkheidsstoornis (BPS) is vaak intens en wisselvallig, gekenmerkt door sterke emoties, impulsief gedrag en angst voor afwijzing. Dit uit zich in een sterke behoefte aan bevestiging, maar kan ook zorgen voor angst of het vermijden van intimiteit.
Tegen iemand met borderline zeg je beter geen afwijzende of bagatelliserend opmerkingen zoals "je anstaan is overdreven", "je bent te gevoelig" of "ik ben even klaar met je". Deze zinnen versterken de angst voor afwijzing en onbegrip. Meer informatie vind je bij Stichting Borderline.
Belangrijke kenmerken van een borderline persoonlijkheidsstoornis (BPS) zijn extreme verlatingsangst, hevige stemmingswisselingen en instabiele relaties. Volgens de psychiatrie is er sprake van borderline als iemand langdurig aanhoudende problemen ervaart en aan minimaal vijf van de negen officiële criteria voldoet.
Mensen met een borderline persoonlijkheidsstoornis kunnen heel slecht tegen afwijzing, onduidelijkheid en stilzwijgen. Hun emotieregulatie werkt anders, waardoor ze reageren op situaties die onveilig of onvoorspelbaar voelen.
Mensen met borderline persoonlijkheidsstoornis (BPD) zijn doorgaans bang om in de steek gelaten te worden en worstelen met instabiele relaties, stemmingsstoornissen, een laag zelfvertrouwen en risicovol gedrag, waaronder zelfbeschadiging. Narcistische persoonlijkheidsstoornis (NPD) daarentegen wordt gekenmerkt door narcistische trekken zoals een gebrek aan empathie voor anderen en gevoelens van eigenwaarde, superioriteit en grootheidswaanzin.
De gevaarlijkste vorm van narcisme: kwaadaardig narcisme
Volgens psychologen is het simpel: de gevaarlijkste vorm van narcisme is de kwaadaardige narcist. Deze mensen zijn niet alleen egocentrisch en manipulerend, ze combineren hun narcisme met antisociale én sadistische trekken.
Binnen borderline ontstaan trekken van narcisme vaak als verdedigingsmechanisme. De persoon met borderline kan zich oncomfortabel voelen bij deze trekken, en kan het moeilijk vinden om van de gedachten en gewoontes af te komen; gedragsverandering kan een jarenlang traject zijn.
Ze kiezen voor aardige, empathische, vaak aantrekkelijke, eerlijke en zorgzame mensen. Elke eigenschap die ze zelf niet bezitten, is juist wat ze zoeken.
Het belangrijkste verschil tussen borderline en narcisme ligt in de kernemotie en het doel: borderline wordt gedreven door intense angst voor verlating en een diep gevoel van leegte, terwijl narcisme draait om de behoefte aan bewondering, macht en het beschermen van een kwetsbaar ego. Beide vallen onder de cluster B-persoonlijkheidsstoornissen en lijken op elkaar door heftige emoties en moeilijke relaties, maar ze werken heel anders.
Een voorbeeld daarvan is negeren.
Narcisten willen zich graag belangrijk voelen. Je kunt je wel voorstellen wat er gebeurt als de buitenwereld hem dan negeert. Diep van binnen raakt dit de kern van zijn probleem. Hij raakt de controle over anderen kwijt en voelt zich in het diepst van zijn ziel ontzettend klein.
Dus als je dingen zegt als: " Je mag voelen wat je voelt", "Je hebt het recht om me te zien zoals je wilt" en "Jouw woede is niet mijn verantwoordelijkheid" ... dan laat je de narcist weten dat je je niet langer door de angst voor wat zij van je denken laat beheersen. En dat is krachtig.
Narcisten kunnen heel slecht tegen kritiek, gezichtsverlies en genegeerd worden. Dit zijn tien dingen waar ze absoluut niet tegen kunnen:
De diepste zwakke plek van een narcist is een kwetsbaar, diep verstopt gevoel van minderwaardigheid, een enorme angst voor afwijzing en de vrees om door de mand te vallen. Onder hun sterke masker schuilt een broos ego dat constant bevestiging nodig heeft.
Kan een narcist sorry zeggen? Ja hoor, een narcist kan perfect 'sorry' zeggen. Maar dat doet hij niet omdat hij schuldgevoelens heeft om hoe hij jou heeft behandeld. Als een narcist 'sorry' zegt of zich verontschuldigt dan doet hij dat louter en alleen uit eigenbelang.
Typische reacties van iemand met narcistische kenmerken bij kritiek of conflict zijn ontkenning, afschuiven en minimaliseren. Ze reageren vaak vanuit zelfbescherming en willen hun eigen perfecte imago heel houden.