Het hoofddoel van zelfzorg is het bevorderen, behouden en herstellen van de eigen fysieke, mentale en emotionele gezondheid en welzijn. Het stelt individuen in staat om, met of zonder ondersteuning, de regie over hun eigen leven en gezondheid te nemen.
Wat is zelfzorg? Het betekent simpelweg dat je goed voor jezelf zorgt, zowel fysiek als mentaal. Het gaat om de bewuste acties die je onderneemt om je welzijn te ondersteunen en te verbeteren. Zelfzorg kan variëren van het nemen van voldoende rust tot het zeggen van “nee” tegen iets dat je overbelast.
Er zijn verschillende dingen nodig om de doelen voor zelfredzaamheid te halen, zoals:
Zelfzorg is belangrijk omdat het je helpt om situaties te laten bezinken. Door voldoende zelfzorg momenten in te plannen in je dag, heb je de tijd en ruimte om bij te komen van stressvolle situaties. Zo voorkom je dat je overprikkeld raakt en ervaar je uiteindelijk meer rust en plezier in je leven.
Teken een cirkel en verdeel deze in vier kwadranten: fysiek, mentaal, emotioneel en sociaal. Noteer in elk kwadrant activiteiten of gewoontes die bijdragen aan jouw welzijn.
Elke vorm van zelfzorg past binnen een van de zeven pijlers: mentaal, emotioneel, fysiek, omgevingsgericht, spiritueel, recreatief en sociaal . Een evenwichtige zelfzorgroutine omvat al deze pijlers, dus beperk jezelf niet tot slechts één of twee pijlers.
De stappen hebben betrekking op zeven leefgebieden: zingeving, wonen, financiën, sociale relaties, lichamelijke gezondheid, psychische gezondheid, werk en activiteiten. Middels oplossingsgericht werken worden deelnemers in staat gesteld om hun problemen samen met begeleiders of mensen uit hun omgeving op te lossen.
Zelfzorg betekent tijd nemen voor dingen die bijdragen aan een goed leven en die zowel je fysieke als mentale gezondheid verbeteren. Dit kan je helpen stress te beheersen, je risico op ziekte te verlagen en je energie te verhogen . Zelfs kleine vormen van zelfzorg in je dagelijks leven kunnen een groot verschil maken.
Zelfzorg voor zorgverleners: 5 belangrijke tips
De vier elementen van zelfregie kunnen hierbij helpen: eigenaarschap, motivatie, kracht en contacten.
SMART doelen zijn specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdgebonden. Een bewezen methode voor het efficiënt behalen van resultaten.
Deze onderwerpen konden allen worden gekoppeld aan de vier dimensies van zelfredzaamheid: zelf doen, zelf bepalen, meedoen en jezelf zijn.
Goede persoonlijke leerdoelen zijn specifiek, meetbaar, haalbaar, relevant en tijdgebonden (SMART). Hier zijn enkele voorbeelden van goede persoonlijke leerdoelen: Verbetering van communicatieve vaardigheden: Stel jezelf het doel om je mondelinge en schriftelijke communicatievaardigheden te verbeteren.
Zelfzorg is het vermogen van individuen, gezinnen en gemeenschappen om de gezondheid te bevorderen, ziekten te voorkomen, de gezondheid te behouden en om te gaan met ziekte en invaliditeit, met of zonder de ondersteuning van een zorgverlener .
Zelfzorg omvat niet alleen reactieve maatregelen om met stress of problemen om te gaan, maar ook preventieve maatregelen om welzijn te behouden en te versterken. Op dagelijkse basis houdt zelfzorg onder andere in dat je voldoende slaapt, regelmatig en voldoende eet, genoeg beweegt en regelmatig ontspant.
Voorbeelden van persoonlijke doelen
In moeilijke tijden is zelfzorg essentieel. Een aantal psychologische pijlers kunnen helpen om de voorwaarden te scheppen voor veerkracht, vreugde en zingeving, met name de vier C's: Verbinding, Mededogen, Moed en Creativiteit . Elke C weerspiegelt een manier van omgaan met onszelf, met anderen en met de wereld.
Zelfzorg als idee met vier dimensies
Onder zelfzorg verstaan wij een idee met vier dimensies: fysieke, emotionele, psychologische en spirituele zelfzorg. Fysieke zelfzorg betreft zorg voor je lichaam. Je zorgt ervoor dat je genoeg slaapt, eet voldoende gezonde voeding, doet elke dag een wandelingetje buiten.
Fysieke zelfzorg: Activiteiten zoals bewegen, sporten, een evenwichtige voeding, voldoende slaap en regelmatige medische controles. Mentale zelfzorg: Activiteiten die je geest stimuleren, zoals lezen, puzzelen of nieuwe vaardigheden leren.
Het is geen egoïstische daad, maar eerder een noodzakelijke gewoonte om een gezond en evenwichtig leven te leiden. Zelfzorgactiviteiten helpen stress te verminderen, de stemming te verbeteren, het zelfvertrouwen te vergroten en de algehele mentale veerkracht te versterken . Het is een essentieel hulpmiddel om mentale gezondheidsproblemen te voorkomen en het algehele welzijn te bevorderen.
Welzijn omvat 8 onderling afhankelijke dimensies: fysiek, intellectueel, emotioneel, sociaal, spiritueel, beroepsmatig, financieel en ecologisch (Tabel 1) (1).
Je hecht geen waarde aan jouw zelf. Zelfverwaarlozing kan leiden tot: jezelf waardeloos voelen, jezelf overbodig voelen, jezelf minderwaardig voelen. Je kunt er depressief van worden. Je kunt je neerslachtig gaan voelen.