De allereerste achternamen ontstonden duizenden jaren geleden in China, en in Europa en Nederland kwamen ze pas veel later in de Middeleeuwen in gebruik. De vroegste 'achternamen' waren geen vaste familienamen, maar vernoemingen naar de vader, een beroep of een woonplek.
Er bestaat geen vaste of specifieke lijst met achternamen die alleen bij reizigers of woonwagenbewoners (in de volksmond 'kampers' genoemd) horen.
Uitgestorven achternamen zijn namen van families waarvan geen enkele levende persoon meer over is, zoals historische adellijke geslachten als Van Assendelft, Huis Egmond en Van Borssele. Omdat er tienduizenden unieke familienamen bestaan, is er geen complete lijst van elke gewone naam die ooit is verdwenen. Wel sterven er regelmatig zeldzame namen uit wanneer de laatste drager overlijdt. Wikipedia
In 1811 werd de Burgerlijke Stand in Nederland ingevoerd. Daarbij kregen pasgeboren baby's automatisch de achternaam van de vader. Sinds 1998 kun je als ouder ook de naam van de moeder aan je baby geven. Met de nieuwe wet kun je je baby een dubbele achternaam geven: die van je vader en moeder.
De oorsprong van achternamen ligt in de Middeleeuwen, toen de bevolking groeide en een extra naam nodig was om mensen uit elkaar te houden. De vier belangrijkste categorieën waarin deze namen ontstonden zijn beroep, afstamming, eigenschap en geografie. In 1811 werd het dragen van een vaste achternaam in Nederland wettelijk verplicht gesteld.
Het gebruik van achternamen begon ongeveer in de Middeleeuwen. Dit zijn hele oude boeken waar de eerste namen in te zien zijn. Achternamen werden in die tijd vaak afgeleid van de naam van de vader. Neem hier bijvoorbeeld: Jan was de zoon van Piet, dan heette hij Jan Pieterszoon.
Achternamen zijn afgeleid van de volgende eigenschappen of kenmerken: Beroep – Een manier om onderscheid te maken tussen individuen was door hun beroep te specificeren. Dit gaf aanleiding tot namen zoals Miller, Smith, Tailor, enz., met al hun variaties.
De oorsprong van achternamen kan worden herleid tot vier typen: plaatsnamen, verwantschapsnamen, beroepsnamen en bijnamen. Li, Smith en Jones behoren tot de meest voorkomende achternamen ter wereld.
De volgorde van je achternaam hangt af van wat je wilt doen. Dit zijn de regels per situatie:
Enkele van deze dubbele namen hebben een tussenvoegsel, bijvoorbeeld Hendriks genaamd Modderkolk, Rollfs of Roelofs, Jacobus meergenaamd van der Zande, Jansen of Lorkeers, Beneken genaamd Kolmer, Kramer gezegd Freher, Vennegoor of Hesselink, Terhaar sive Droste, Gmelig zich noemende en schrijvende Meijling.
"Rijke achternamen" verwijst enerzijds naar namen die letterlijk rijkdom betekenen, en anderzijds naar namen van families met historische en maatschappelijke welvaart. Bekende voorbeelden in het Nederlandse taalgebied zijn De Rijke, Rijk en Himmelreich. De naam Rijk is van oorsprong een verkorting van Germaanse namen (zoals Rik-ald) die 'machtig' of 'heerser' betekenen.
[Van Coeverden] en [Van Wassenaer] behoren tot de oudste nog bloeiende adellijke families van Nederland, met historische vermeldingen die teruggaan tot de vroege dertiende en twaalfde eeuw.
Zinspelen op slaveneigenaar
Opmerkelijke familienamen waar we nog wel de Afrikaanse roots in kunnen ontdekken zijn Janga, Leito, Gumbs, Curiel, Doran, Obispo, Rojer, Arrindell, Hodge, Melfor en Wawoe. Dit is uitzonderlijk, omdat Afrikaanse tot slaaf gemaakten bij hun kerstening immers christelijke doopnamen kregen.
Typische Brabantse achternamen zijn vaak afgeleid van een voornaam (patroniemen zoals Jansen), een boerderij of een plek. Bekende voorbeelden hiervan zijn Van den Broek, Verhoeven en Jansen.
Handel in hennep, wapens en synthetische drugs
De kampers in Brabant hebben de vertrouwde autohandel afgelegd en heersen al jaren in de verbouw en handel van hennep en synthetische drugs.
In de tijd van Napoleon: Tijdens de Franse overheersing (1795-1813) werd het verplicht om achternamen te gebruiken volgens de wet. Veel mensen moesten toen een achternaam aannemen als ze dat nog niet hadden. Dit zorgde voor een toename van creatieve en soms grappige achternamen.
De top 10 van meest voorkomende achternamen in Nederland begint met De Jong, Jansen en De Vries. Volgens de Nederlandse Familienamenbank van het Meertens Instituut ziet de complete top 10 er als volgt uit: Wikipedia
Volgens de traditionele etiquette schrijf je vóór het huwelijk de naam van de vrouw eerst ('ladies first'). Ná het huwelijk wordt volgens diezelfde etiquette de naam van de man eerst geplaatst. Tegenwoordig kijken stellen vooral naar wat zij zelf het mooist vinden en maakt de volgorde niet meer uit.
Traditioneel wordt bij gehuwde stellen de naam van de man eerst vermeld, en bij ongehuwde stellen de naam van de vrouw eerst. Als een van de personen een titel heeft (zoals dokter), wordt die persoon als eerste vermeld, ongeacht geslacht of burgerlijke staat.
Mooie achternamen zijn vaak poëtisch, zeldzaam of krachtig van klank, zoals Purperhart, Lindenhout en Van de Velde. Wat iemand mooi vindt, hangt af van de klank en de betekenis.
Uit verzet begonnen heel wat mensen verzonnen achternamen op te geven, zoals Citroen, Kwakkel enz. Maar de Fransen, die hebben dat gewoon opgeschreven, en toen kon er niets meer aan gedaan worden: hoe die namen ook echt waren geweest, vanaf dat moment was Citroen de naam van de familie. (Cfr. het automerk Citroën).
Er zijn ruim 320.000 verschillende achternamen in Nederland. De drie meest voorkomende zijn de Jong (ruim 86.000 dragers), Jansen en de Vries.
In Engeland introduceerden de Normandiërs na 1066 achternamen. Aanvankelijk werden namen vaak veranderd of weggelaten, maar uiteindelijk werden ze ingeburgerd en binnen een familie doorgegeven – eerst door de aristocratie en later door de rest van de bevolking.
De herkomst van achternamen in Nederland valt in te delen in vier hoofdcategorieën: patroniemen (namen afgeleid van de voornaam van de vader), beroepen, geografische herkomst, en uiterlijke of karakteristieke bijnamen. Geneanet
Middeleeuwen en verder. Het gebruik van familienamen verspreidde zich door het Oost-Romeinse Rijk, maar pas in de 11e eeuw werden achternamen in West-Europa gebruikt. In middeleeuws Spanje werd een patroniemsysteem gehanteerd.