Spinoza zag Jezus niet als een goddelijk wezen, maar als de hoogste morele leraar en de "stem van God" (wijsheid) in de menselijke natuur. Hij bewonderde Jezus' leer van naastenliefde, maar verwierp wonderen, de goddelijkheid van Christus en de vleeswording (incarnatie). Jezus werd gezien als een unieke filosoof die begreep dat God gelijkstaat aan de natuur.
'God, oftewel de natuur'. Het is waarschijnlijk de bekendste uitspraak van Baruch Spinoza (1632-1677). Spinoza was een Joods-Amsterdamse filosoof die met zijn geschriften aan de basis stond van de moderne tijd.
Hoe dun je het ook snijdt, er zijn altijd twee kanten . Als je wilt dat het heden anders is dan het verleden, bestudeer dan het verleden. Alles wat uitmuntend is, is even moeilijk als zeldzaam. Ik heb me onophoudelijk ingespannen om menselijke daden niet te bespotten, niet te beklagen, niet te minachten, maar om ze te begrijpen.
Spinoza beschouwde het jodendom en het christendom als kortzichtige religies, die zich vastklampten aan vastgeroeste dogma's en holle rituelen. Hij ontkende de 'wonderen van Christus' en verwierp het idee dat ieder woord in de bijbel letterlijk van God afkomstig was.
Spinoza verwierp het idee van een antropomorfe, voorzienige God; hij betoogde dat wonderen onmogelijk zijn; hij toonde aan dat de Bijbel simpelweg een werk van menselijke literatuur is, en hij liet zien dat het geloof in een hiernamaals waar onsterfelijke zielen worden beloond of gestraft een verderfelijke, bijgelovige fictie is.
Zij begrijpen dat er geen hiernamaals is, geen rijk van beloning en straf na de dood, geen wereld die komen zal. Wanneer een persoon sterft, is er voor die persoon niets meer. In dit opzicht staat Spinoza's visie dichter bij die van Epicurus. Voor Spinoza bestaat er geen onsterfelijke ziel of zelf dat voortbestaat na dit leven .
Daarom stelt Spinoza God gelijk aan de Natuur. Deze opvatting wordt pantheïsme genoemd, het geloof dat God overal aanwezig is. Met 'Natuur' bedoelt de filosoof namelijk het hele universum en niet alleen bomen en planten.
De vrije mens denkt aan niets minder dan aan de dood; zijn wijsheid bestaat niet in overdenking van de dood, maar van het leven. Volgens Spinoza draait het voor de enkeling en de staat maar om één ding: je bevrijden van de slavernij der emoties om tot inzicht in de vrijheid te komen.
Volgens Spinoza is God de ene oneindige substantie die een oneindig aantal eigenschappen bezit, die elk een eeuwig aspect van zijn/haar natuur uitdrukken . Hij meent dat dit zo is omdat de definitie van God gelijkwaardig is aan die van substantie, ofwel dat wat zichzelf veroorzaakt.
De auteurs rapporteerden een correlatie van 0,60 tussen het nationale IQ en het ongeloof in een god , wat als "zeer statistisch significant" werd beschouwd.
Einstein – "de diepgelovige ongelovige" – deelde niet dezelfde God als de paus: " Ik geloof in de God van Spinoza, die zich openbaart in de ordelijke harmonie van wat bestaat, niet in een God die zich bezighoudt met het lot en de daden van mensen."
De laatste zin van Spinoza's Ethica is daar een treffend voorbeeld van: " Sed omnia praeclara tam difficilia, quam rara sunt ." "Maar alle voortreffelijke dingen zijn even moeilijk als zeldzaam."
Nietzsche beweert dat Spinoza zijn enige voorganger is vanwege een gedeelde filosofische verwantschap, ondanks hun verschillen . Zowel Nietzsche als Spinoza verwerpen het concept van de vrije wil en benadrukken de noodzaak in menselijke besluitvorming.
De Griekse filosoof Socrates werd de wijste man aller tijden genoemd. Hij was daar echter niet zo zeker van. Het ergerde hem zo erg dat hij naar het Orakel van Delphi ging om de waarheid te achterhalen.
Spinoza's beroemdste en meest provocerende idee is dat God niet de schepper van de wereld is, maar dat de wereld deel uitmaakt van God . Dit wordt vaak aangeduid als pantheïsme, de leer dat God en de wereld één zijn – wat in strijd is met zowel de joodse als de christelijke leer.
De Bijbel en de Waarheid
Voor Spinoza moest de Bijbel dus niet als een bron van waarheid worden beschouwd : niet als historische waarheid, niet als metafysische waarheid, niet als waarheden over de natuur en de kosmos, en zelfs niet als waarheden over God. De Bijbel is geen filosofie, geen geschiedenis en geen wetenschap.
Volgens Spinoza is God de natuurlijke wereld. Spinoza concludeert dat God de substantie is waaruit het universum bestaat ; dat God op zichzelf bestaat, niet buiten het universum; en dat het universum bestaat zoals het bestaat uit noodzaak, niet vanwege een antropomorfe rede of wil.
Hoelter [7] stelde de volgende acht dimensies van doodsangst voor: (1) angst voor het stervensproces, (2) angst voor de doden, (3) angst om vernietigd te worden, (4) angst voor de dood van belangrijke anderen, (5) angst voor het onbekende, (6) angst voor een bewuste dood, (7) angst voor het lichaam na de dood, en (8) angst voor een vroegtijdige dood.
Dat Baruch Spinoza een kuis leven leidde, lijkt een historisch feit te zijn – of dat nu uit eigen keuze, door gebrek aan gelegenheid of simpelweg door pech was. Er is geen brief, geen persoonlijk verslag van hemzelf of een vriend, en geen officieel document gevonden waaruit blijkt dat Spinoza ook maar iets van een liefdesleven had.
Schopenhauer: de filosoof die niet in God gelooft, maar wel in religie.
Spinoza publiceerde weinig tijdens zijn leven, en de meeste van zijn formele geschriften waren in het Latijn , waardoor ze slechts een klein lezerspubliek bereikten. Afgezien van Descartes' Principes van de Filosofie en het Theologisch-Politiek Traktaat, verschenen zijn werken pas na zijn dood in druk.
Vrijheid en geluk
Ja, zegt Spinoza: die vrijheid ligt juist in het besef dat de wereld gedetermineerd is. Sterker nog: het geluk van de mens ligt in de hoogste vorm van kennis van de wereld, die hij de 'intellectuele liefde tot God' noemt.