Je zegt tegen iemand die het einde van het leven nadert vooral dat je van die persoon houdt, dat je dankbaar bent voor jullie tijd samen, en dat het goed is om herinneringen te delen of stil te zijn.
Tegen iemand in de laatste levensfase zeg je vooral dat je van diegene houdt, dat je dankbaar bent voor jullie tijd samen, en dat je er voor hem of haar bent. Het allerbelangrijkste is oprechte aandacht, zoals 'Ik weet niet goed wat ik moet zeggen, maar ik ben hier.'
Een zin als: “Ik weet eigenlijk niet wat ik moet zeggen, maar ik wil je laten weten dat ik aan je denk,” is eerlijk én troostend. Nabestaanden hebben vaak geen behoefte aan perfecte woorden, maar aan oprechte aandacht. Een verlies meemaken is zwaar, en steun geven aan iemand die rouwt voelt soms onzeker.
U moet ze mogelijk regelmatig verplaatsen om ze comfortabel te houden. Maar er kunnen ook momenten zijn waarop u minder hoeft te doen voor hun verzorging. In die gevallen kunt u bij ze zitten en dicht bij ze zijn. Als u zich zorgen maakt, neem dan contact op met de huisarts of een lid van hun zorgteam voor advies.
Een passende tekst op een kaart voor iemand die ongeneeslijk ziek is of op sterven ligt, draait om dankbaarheid, liefde en het erkennen van de situatie. Goede keuzes zijn woorden van waardering, een warme herinnering of de belofte dat je er blijft.
Voorbeelden
De vier dingen die je moet zeggen
Ik hou van je. Het spijt me. Vergeef me alsjeblieft. Dank je wel.
Dit zei ik zo liefdevol en geruststellend mogelijk tegen mijn angstige, stervende kind: " Je zult niet alleen zijn. Je zult geen pijn voelen. Het komt goed." Hij had elk van deze woorden meer nodig dan "Ik hou van je."
Palliatieve zorg en terminale zorg
Zorg in de laatste levensfase noemen we ook wel 'palliatieve zorg'. Dit is alle zorg die erop gericht is om iemand met kanker een zo hoog mogelijke kwaliteit van leven te geven en klachten te verhelpen en te verlichten.
Neem afscheid op een manier die de ander laat weten dat hij of zij altijd belangrijk voor je zal blijven. Als je voor langere tijd weggaat en de persoon waarschijnlijk niet meer terugziet, mag je afscheid emotioneler zijn. Je zou openlijk kunnen toegeven dat je niet weet of jullie elkaar ooit nog zullen zien.
Ze zullen waarschijnlijk meer tijd slapen en vaak slaperig zijn, zelfs als ze wakker zijn. Ze kunnen ook af en toe het bewustzijn verliezen. Sommige mensen raken volledig bewusteloos voordat ze overlijden - dit kan een korte periode zijn of zelfs meerdere dagen duren.
In plaats van "veel sterkte" kun je zeggen: "Ik leef met je mee", "Ik denk aan je" of "Ik ben er voor je". Deze zinnen klinken vaak warmer en persoonlijker.
“ Elk nieuw begin komt voort uit het einde van een ander begin.” – Seminole. “We lachten tot we moesten huilen, we hielden van elkaar tot ons laatste afscheid, we waren de besten.” – St. Elmo's Fire. “Zolang de herinnering aan bepaalde geliefde vrienden in mijn hart leeft, zal ik zeggen dat het leven goed is.” – Helen Keller.
Aan iemand die binnenkort overlijdt schrijf je vooral eerlijke en persoonlijke woorden, zoals dat je aan hem of haar denkt, dankbaar bent voor de mooie tijd samen en er voor de ander wilt zijn. Het is heel normaal om te zeggen dat je niet goed weet wat je moet zeggen.
Religieuze of spirituele alternatieven zijn onder andere: " In Gods zorg ", "Slaap in hemelse vrede", "Rust bij de engelen", "Moge uw ziel in vrede rusten" en "Rust in het eeuwige licht".
Geef emoties de ruimte, bij jezelf en bij de ander. Geef onvoorwaardelijke liefde: boven alles heeft iemand die ongeneeslijk ziek is behoefte aan liefde en genegenheid. Geef knuffels als hij of zij daar behoefte aan heeft en laat hem of haar voelen niet alleen te zijn.
De specifieke geur bij stervende mensen wordt veroorzaakt door orgaanfalen, stofwisselingsveranderingen en het langzaam afbreken van weefsel. Dit uit zich vaak in een zoetige, muffe of acetonachtige adem en een veranderde lichaamsgeur.
Elizabeth Kubler-Ross beschreef in haar boek 'On Death and Dying' uit 1969 de ervaring van het sterven aan de hand van interviews met terminaal zieke patiënten. Het boek onderzocht de vijf fasen van het stervensproces: ontkenning, woede, onderhandelen, depressie en acceptatie (DABDA).
Zeg vooral dat je van de ander houdt, benoem wat hij of zij voor je heeft betekend en spreek je dankbaarheid uit. Het gaat niet om perfecte zinnen; oprechte aandacht, steun en het durven delen van mooie herinneringen zijn vaak het meest troostend.
Laat hen weten dat je aan hen denkt en dat ze veel voor je betekenen. Erken de moeilijkheden waar ze mogelijk doorheen gaan. Laat hen weten dat je begrijpt wat ze doormaken en dat je er voor hen bent. Bied hen bemoedigende en inspirerende woorden om hen door de moeilijke dagen heen te helpen.
Stuur een kaartje, bloemen of een klein cadeau met een oprechte boodschap die focust op aanwezigheid en herinneringen. Erken het naderende afscheid en benoem wat de persoon voor jou betekent. Zware woorden zoals 'dood' hoef je niet te vermijden, zolang je respectvol blijft.
Eenvoudige maar zeer betekenisvolle zinnen zoals 'Ik hou van je', 'Ik denk aan je' of 'Het spijt me te horen over je ziekte, ik ben er voor je' kunnen een vriend of familielid die stervende is, een broodnodige emotionele steun bieden. Dezelfde zinnen kunnen anderen helpen om het overlijden van een familielid te verwerken.
De vijf dingen die je tegen iemand kunt zeggen die stervende is, zijn: "Ik vergeef je", "Vergeef mij", "Dank je wel", "Ik hou van je" en "Tot ziens". Deze vijf zinnen, afkomstig uit onderzoek naar het levenseinde van Dr. Ira Byock, voorzien in de fundamentele emotionele behoeften van zowel de stervende als diens naasten.
Een laatste groet schrijf je heel persoonlijk en kort, bijvoorbeeld met teksten zoals "Rust zacht", "Voor altijd in mijn hart" of "Goede reis".
Zeg tegen hen dat het oké is om los te laten.
Verzeker hen allereerst ervan dat het normaal is om aan het einde van het leven vast te willen houden, maar dat het ook oké is om los te laten. Forceer niets, maar herinner je geliefde eraan hoeveel je van hem of haar houdt. Laat hen weten dat je niet boos bent en geen wrok koestert over hun naderende dood.