Ja, langdurige en extreme eenzaamheid kan ernstige psychische problemen veroorzaken, zoals zware angst, depressie en in extreme gevallen van volledige isolatie zelfs wanen of hallucinaties. Je wordt er niet letterlijk "gek" van in de zin van een erfelijke psychose, maar je hersenen gaan wel slecht functioneren door een gebrek aan prikkels en sociaal contact.
Onderzoek toont aan dat eenzaamheid kan leiden tot depressie en een verhoogd risico op hartziekten en de ziekte van Alzheimer. Ook heeft eenzaamheid uitwerking op je lichaam: eenzaamheid kan, net als stress, een negatieve invloed hebben op het immuunsysteem. Met een lage weerstand ben je vatbaarder voor infecties.
Eenzaamheid kan leiden tot depressie onder jongeren. Verminderd gevoel van eigenwaarde. Je gaat je in extreme mate waardeloos en onbelangrijk voelen. Dit kan leiden tot een verminderd gevoel van eigenwaarde en zelfvertrouwen.
Eenzaamheid komt het meest voor in twee leeftijdsgroepen: jongeren (jongvolwassenen tot 25 jaar) en zeer oude mensen (85-plussers). Volgens cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek en de Volksgezondheid en Zorg is de aard van de eenzaamheid op deze leeftijden verschillend.
Signalen van eenzaamheid zijn te verdelen in lichamelijke, psychische, sociale en gedragskenmerken. Je herkent ze aan vermoeidheid, somberheid en het vermijden van contact.
Wanneer iemand zich eenzaam voelt, is de kans groter dat hij of zij zichzelf probeert af te leiden met andere dingen in het leven. Dus als je collega het altijd over zijn of haar postzegelverzameling heeft, of altijd in zijn of haar eentje op exotische stedentrips gaat in plaats van de weekenden thuis door te brengen, voelt hij of zij zich misschien eenzaam.
Fysieke ervaring
Uit neuropsychologisch onderzoek blijkt dat eenzaamheid in precies hetzelfde deel van de hersenen waar te nemen is als lichamelijke pijn. Dit betekent dat op het moment dat je je eenzaam voelt, dit letterlijk pijn doet in je lichaam.
Eenzaamheid wordt doorgaans onderverdeeld in drie hoofdvormen: sociale eenzaamheid (gebrek aan contact met een groep), emotionele eenzaamheid (het missen van een intieme band) en existentiële eenzaamheid (worstelting met de zin van het bestaan).
Generatie Z blijkt de eenzaamste generatie van allemaal te zijn, volgens het rapport "Loneliness in America" van de Cigna Group uit 2025. Uit het onderzoek bleek dat 67% van de Gen Z'ers aangaf zich eenzaam te voelen (65% van de millennials, die ook opgroeiden met digitale technologieën, deed dat eveneens, vergeleken met 60% van de Gen X'ers en 44% van de babyboomers).
Wereldwijd sterven elk uur 100 mensen aan eenzaamheid: WHO roept op tot meer sociale verbondenheid. Elk uur sterven wereldwijd 100 mensen aan de gevolgen van eenzaamheid. Dat schrijft de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) in een nieuw rapport. In totaal gaat het om meer dan 870.000 doden per jaar.
Als het eenzame gevoel te lang duurt, of zelfs chronisch wordt, kan dat serieuze mentale en fysieke klachten veroorzaken. Het werkt depressies in de hand, verzwakt het immuunsysteem en vergroot de kans op ziektes. Te lang alleen zijn, kan er ook voor zorgen dat iemand ongepast gedrag gaat vertonen, zoals agressie.
Verstoorde sociale relaties kunnen leiden tot eenzaamheid. Eenzaamheid wordt al sinds mensenheugenis beschouwd als een wereldwijd menselijk fenomeen. Eenzaamheid kan leiden tot diverse psychiatrische aandoeningen zoals depressie, alcoholmisbruik, kindermishandeling, slaapproblemen, persoonlijkheidsstoornissen en de ziekte van Alzheimer.
Autofobie, of monofobie, zorgt ervoor dat je je extreem angstig voelt wanneer je alleen bent. Deze angst om alleen te zijn kan je relaties, sociale leven en carrière beïnvloeden.
Onderzoek toont aan dat eenzaamheid en sociaal isolement gepaard gaan met een verhoogd risico op gezondheidsproblemen zoals hart- en vaatziekten, depressie en cognitieve achteruitgang. Als je een slechte gezondheid hebt, is de kans groter dat je sociaal geïsoleerd of eenzaam raakt.
Eenzaamheid is niet besmettelijk – althans niet in de traditionele zin. En hoewel het met gezondheidsproblemen gepaard kan gaan, is het geen ziekte. Eenzaamheid ontstaat wanneer de sociale relaties die je hebt kwalitatief of kwantitatief onderdoen voor de sociale relaties die je verlangt.
Soms is eenzaamheid een reactie op trauma. Je bent er zo aan gewend dat de mensen van wie je houdt er niet voor je zijn of je in de steek laten, of je bent misschien opgegroeid in een toxische omgeving waar je alleen op kon vertrouwen. Daardoor voel je je van nature het veiligst als je alleen bent.
Het percentage eenzame mensen neemt toe vanaf 75 jaar
Ouderen van 85 jaar en ouder voelen zich eenzamer dan ouderen van 75 tot en met 84 jaar. Van de 85-plussers voelt 60% zich eenzaam, bij 74-84 jarigen is dit 49%.
De 52-hertz walvis komt dan in me op (een onbekende walvis die geluiden uitzendt met een hogere frequentie dan andere walvissen, en die vrijwel zeker onbeantwoord blijft, wat betekent dat hij niet met andere walvissen kan communiceren of ze kan vinden).
+ Belangrijkste conclusies. Generatie Z is de eenzaamste generatie die de wereld ooit heeft gekend, met isolatiecijfers die hoger liggen dan die van zowel millennials als leden van Generatie X. Adolescenten die veel sociale media gebruiken, hebben een grotere kans zich eenzaam te voelen dan adolescenten die minder sociale media gebruiken.
Je ervaart een gemis aan een hechte, emotionele band met anderen. Of je hebt minder contact met andere mensen dan je wenst. Eenzaamheid gaat gepaard met kenmerken als negatieve gevoelens van leegte, verdriet, angst en zinloosheid en met lichamelijke of psychische klachten.
Eenzaamheid heeft geen officieel of universeel één teken, maar wordt in kunst en cultuur vaak afgebeeld door een lege plek, een schaduw of een afgezonderd dier.
Alleen zijn is een fysieke toestand waarin niemand om je heen is. Het is objectief en vaak een bewuste keuze om op te laden. Eenzaamheid is daarentegen een subjectieve emotie. Het is een pijnlijk gevoel van leegte of isolatie, en je kunt je zelfs eenzaam voelen in een drukke ruimte.
Alleen zijn accepteren begint met het inzien dat 'alleen zijn' niet gelijk staat aan 'eenzaamheid'. Het is een waardevolle kans om tot rust te komen, op te laden en je te richten op zelfontplooiing. Hier zijn praktische stappen om van alleen zijn een prettige ervaring te maken:
Als je lange tijd eenzaam bent, kan dat het voor je lichaam moeilijker maken om ziekte te bestrijden. Dit kan deels komen doordat eenzaamheid bepaalde hormonen activeert die je lichaam aanmaakt als je stress hebt. En dat kan ook de werking van je immuunsysteem verminderen.
Zelf eenzaamheid aanpakken